Ekonomik zorluklar, ne yazık ki aile içi sorunların temel kaynaklarından biri olduğu gibi, bu sorunları çözmek için hukuki yollara başvurmanın önündeki en büyük engel de olabilmektedir. Şiddet gören, mutsuz olan veya evliliğini sürdüremeyecek noktaya gelen pek çok kişi, sırf dava masraflarını karşılayamayacağı düşüncesiyle bu duruma katlanmak zorunda hissetmektedir. Oysa Genel Boşanma Süreci, sosyal devlet ilkesi gereği sadece parası olanlar için değil, haklı olan herkes için erişilebilir olmak zorundadır.
“Boşanmak istiyorum ama cebimde dava açacak param yok” diyorsanız, hukuk sistemimizde bunun bir çözümü mevcuttur. Devlet, ödeme gücü olmayan vatandaşların hak kaybına uğramaması için “Adli Yardım” (eski adıyla Adli Müzaheret) kurumunu geliştirmiştir. Bu sistem sayesinde, şartları taşıyan kişiler harç ödemeden dava açabilir ve ücretsiz avukat desteği alabilirler. Bu rehberde, boşanmak istiyorum param yok diyenler için adım adım ücretsiz dava açma yollarını, gerekli evrakları ve sürecin nasıl işlediğini detaylandırdık.
Masrafsız Boşanma Mümkün mü? (Adli Yardım)
Türk hukuk sisteminde dava açmak kural olarak ücrete tabidir. Başvuru harcı, peşin harç, gider avansı gibi kalemler, dava açılışında peşin olarak vezneye yatırılır. Ancak kanun koyucu, bu masrafları öderse kendisi ve ailesinin geçimi “önemli ölçüde zor duruma düşecek” olan kişileri koruma altına almıştır.
Adli yardım kurumu iki temel desteği kapsar:
- Yargılama Giderlerinden Muafiyet: Mahkeme harçlarını, tebligat giderlerini ve bilirkişi ücretlerini devletin karşılaması (veya ertelemesi).
- Ücretsiz Avukat Desteği: Baro tarafından ücreti devletçe ödenen bir avukatın atanması.
Bu destekten yararlanabilmek için “fakirlik” durumunuzu belgelemeniz ve davanızda “haklılık ihtimalinizin” bulunması gerekir.
Dava Masrafları Normalde Ne Kadardır?
Adli yardım talebinde bulunmadan önce, ne kadarlık bir maliyetten muaf olacağınızı bilmeniz önemlidir. Standart bir boşanma davasında, davanın türüne (anlaşmalı/çekişmeli) göre değişen harç ve gider avansı kalemleri bulunur. Normal şartlarda ödenmesi gereken tutarları öğrenmek için boşanma harçları ve masraflar konulu makalemizi inceleyerek bir maliyet analizi yapabilirsiniz.
Adli Yardım Başvuru Şartları ve İspat
Mahkemeler, sadece sözlü beyana (“Param yok”) dayanarak adli yardım kararı vermezler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 334, bu talebin somut belgelerle ispatlanmasını şart koşar:
“Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler… adli yardımdan yararlanabilirler.”
Bu kapsamda mahkemeye veya Baro’ya sunmanız gereken “Fakirlik Dosyası” şunları içermelidir:
- Fakirlik İlmuhaberi: Muhtarlıktan alınan, geliri olmadığını gösteren belge.
- SGK Hizmet Dökümü: Çalışmadığınızı veya çok düşük gelirle çalıştığınızı kanıtlayan belge.
- Tapu ve Araç Kayıtları: Üzerinize kayıtlı gayrimenkul veya araç olmadığını gösteren (e-Devlet üzerinden alınan) “Takbis” ve “Polnet” sorgu çıktıları.
- İkametgah Belgesi.
Adım Adım Ücretsiz Dava Açma Süreci
Boşanmak istiyorum param yok diyorsanız, izlemeniz gereken yol haritası şu şekildedir:
1. Yöntem: Sadece Harçlardan Muafiyet (Mahkeme Kanalı)
Eğer avukat istemiyor, sadece “Harç ödemeden dava açayım” diyorsanız:
- Dava dilekçenizi hazırlayın.
- Dilekçenizin talep kısmına ve en başına “ADLİ YARDIM TALEPLİDİR” ibaresini büyük harflerle yazın.
- Yukarıda sayılan fakirlik belgelerini dilekçenize ekleyin.
- Mahkeme tevzi bürosuna gidin. Memur, harç almadan dosyanızı kabul eder ve “Adli Yardım Talebi”ni incelemesi için dosyayı hakime gönderir.
- Hakim talebinizi kabul ederse, hiçbir masraf ödemeden davanız görülür. Redderse, harçları tamamlamanız için size süre verir.
Dava açarken normalde ödenmesi gereken paralar ve süreç hakkında detaylı bilgi için boşanma davası açarken para ödenir mi başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
2. Yöntem: Hem Avukat Hem Harç Desteği (Baro Kanalı)
Eğer avukat desteğine de ihtiyacınız varsa:
- Bulunduğunuz ildeki Baronun “Adli Yardım Bürosu”na şahsen gidin.
- İstenen evrakları (Fakirlik belgesi, ikametgah, nüfus cüzdanı vb.) teslim edin.
- Baro yönetimi durumunuzu inceler. Başvurunuz kabul edilirse size bir avukat atanır.
- Atanan avukat, sizin adınıza dava dilekçesini hazırlar ve mahkemeden harç muafiyetini de talep ederek süreci başlatır.
Ekonomik Şiddet Görenlerin Durumu
En sık karşılaşılan durumlardan biri, kadının çalışmaması ancak kocanın durumunun çok iyi olmasıdır. Bu durumda kadın “Kocam zengin ama bana beş kuruş vermiyor, benim şahsi param yok” diyebilir.
Yargıtay içtihatlarına göre, adli yardım talebi değerlendirilirken talep edenin kendi ekonomik gücüne bakılır. Eşinin zengin olması, kadının o paraya erişebildiği anlamına gelmez. Eğer ekonomik şiddet görüyorsanız ve hesaplara erişiminiz engellendiyse, bu durumu belirterek adli yardım alabilirsiniz. Eşinizin mal varlığı, sizin adli yardım almanıza engel değildir; aksine bu durum boşanma davasında kusur (ekonomik şiddet) olarak değerlendirilir.
Soru Cevap
Adli yardım talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Mahkeme, sunduğunuz belgeleri yetersiz bulursa adli yardım talebinizi reddedebilir. Bu durumda size ret kararı tebliğ edilir. Tebliğden itibaren 1 hafta içinde karara itiraz etme hakkınız vardır. İtirazınız bir üst mahkeme veya heyet tarafından incelenir. Eğer itiraz da reddedilirse, davanın açılabilmesi için harçları ve gider avansını yatırmanız zorunludur.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Evet, Baro tarafından atanan adli yardım avukatları, meslek yeminleri gereği ve Baro denetiminde oldukları için davanızı titizlikle takip etmek zorundadırlar. “Ücretsiz” olması, hizmetin kalitesiz olacağı anlamına gelmez; avukatın ücretini siz değil devlet (Baro fonu) öder.
Evet, adli yardım “masrafların bağışlanması” değil, “geçici olarak devletçe karşılanması”dır. Eğer davayı kaybederseniz ve mahkeme sizin haksız olduğunuza hükmederse, devletin ödediği harçlar ve karşı tarafın avukatlık ücreti sizden tahsil edilebilir. Ancak davayı kazanırsanız, bu masraflar tamamen karşı tarafa (davalıya) yükletilir.
Adli yardım kararı, hüküm kesinleşinceye kadar devam eder. Ancak yargılama sürecinde mali durumunuzun düzeldiği (örneğin işe girdiğiniz veya miras kaldığı) tespit edilirse, mahkeme adli yardım kararını kaldırabilir.
Sonuç
Maddi imkansızlıklar, mutsuz veya şiddet dolu bir evliliğe mahkum olmanızın gerekçesi olamaz. Boşanmak istiyorum param yok diyorsanız, devletin sunduğu adli yardım imkanlarını kullanarak hakkınızı arayabilirsiniz. Önemli olan, durumunuzu belgeleyebilmek ve usulüne uygun başvuru yapmaktır. Maliyetler ve masrafsız dava süreçleri hakkında daha fazla detayı Boşanma Davası Maliyeti ve Masraflar kategorimizdeki diğer rehberlerde bulabilirsiniz.
İletişim
Adli yardım süreçleri, masrafsız dava açma yolları ve hukuki danışmanlık talepleriniz için deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014
Boşanmak istiyorum param yok
Merhabalar, dosyayı kendiniz açarak durumunuz olmama şartlarını sağlıyprsanız adli yardım talebinde bulunabilir, ya da bulunduğunuz ildeki adli yardım bürolarına başvurarak tarafınıza avukat atanmasını isteyebilirsiniz.
Hiç bir gelirim yok…çalışmam da yok…nasıl ücretsiz ve yüksek tazminat ve nafaka alarak boşanabilirim…
Avukat tutmanızı tavsiye ederiz. Mali durumunuz yok ise baroların adli yardım kuruluna başvurarak avukat isteyebilirsiniz.