Yazılar

Boşanma Davalarında Kadın İçin Bekleme Süresinin Kaldırılması Davası

Boşanma davaları kesinleştikten sonra kadınlar hemen evlenememektedir. Kanun koyucu bu süreye iddet süresi adını vermektedir.

Boşandıktan ne kadar süre sonra evlenebilirim?

Bu soru tarafımıza sıklıkla sorulmaktadır. Erkekler için sınırlama yoktur. Boşanmanın hemen akabinde yeni bir evlilik yapabilirler. Ancak kadınlarda durum daha farklıdır. Kadının her ne sebeple (boşanma, evliliğin butlanına hükmedilmiş olması, eşinin ölmesi) olursa olsun önceki evliliğinin sona ermesinden sonra soybağı karışıklıklarının önlenmesi amacıyla belirli süre içinde evlenmesi yasaklanmıştır. Kanun yasak olan bu süreye iddet süresi adını koymuştur.

Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin düzenlemesine göre;

“Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez (m. 132/1). Doğurmakla süre biter (m.132/2). Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hallerinde mahkeme bu süreyi kaldırır (m.132/3).”

Görüldüğü üzere kadınlar boşanmanın üzerinden üç yüz gün geçmedikçe evlenemezler.

İddet – Bekleme süresi ne zaman başlar?

Kadının bekleme süresinin başlangıcı ile ilgili 5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 26. maddesi; “Kadının bekleme süresi, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.” şeklindedir. Yani boşanmanın karara çıkmış olması yeterli değildir. Aynı zamanda kararın kesinleşmesi de önemlidir.

Evlendirme Yönetmeliğinin 15/c Maddesi

Konu evlendirme yönetmeliğinin 15/c maddesinde de;

“Kadın için kanuni bekleme süresinin dolmamış olması;

Boşanmış, evliliğin butlanına hükmedilmiş veya kocası ölmüş kadın, boşanma veya evliliğin butlanına dair mahkeme kararı veya kocasının ölüm tarihinden itibaren üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Ancak kadın üç yüz günlük süre dolmadan önce doğum yaptığı veya mahkemece bu sürenin kısaltılmasına veya kaldırılmasına karar verildiği takdirde, kadın için bekleme süresi ortadan kalkar.” şeklinde düzenlenmiştir.

Konuyla ilgili bir hüküm de “Evliliğin feshi veya iptal tarihi, kararın kesinleştiği tarih olup, Türk Medeni Kanunu’nun öngördüğü üç yüz günlük kanuni bekleme süresi bu tarihten itibaren başlar.” şeklindeki Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 101. maddesinin 1. cümlesi hükmüdür.

Bu dava HMK 382/2, b/4 hükmünce çekişmesiz yargı işlerindendir.

 

 

Anlaşmalı Boşanma Davaları

 

Anlaşmalı boşanma davaları TMK’nin, “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” şeklindeki 166/3. maddesinde düzenlenmiştir.

Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?

Görüldüğü gibi evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı ve evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı konusunda taraflar anlaşmış olmalıdır. Bu konuda “tarafların ikrarı hakimi bağlamaz” hükmü uygulanmayacaktır. Bu sebeple de hakim başkaca hiçbir hususu araştırmayacak, soru sormayacak ve boşanmaya karar verebilecektir. Ancak boşanma kararı verilebilmesi için; hakim tarafları dinlemeli ve bu kararı baskı altında vermediklerine ikna olmalıdır. Ayrıca boşanmanın mali hususları ve çocukların durumları ile ilgili de düzenlenen şartları uygun bulmalıdır. Görülmektedir ki eğer taraflar duruşma esnasında kabul ederlerse hakim protokol şartlarında değişiklik yapabilecektir. Eğer hakim şartları uygun bulmaz ve taraflar da hakimin önerdiği şartları kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Yargıyat’a göre anlaşmalı boşanma davasında temyiz halinde davaya çekişmeli boşanma olarak devam edilmelidir.

Anlaşmalı boşanma davalarında hakim ne sorar?

Anlaşmalı boşanma davalarında düzenlenen protokol önceden mahkemeye sunulmuş olacağından hakim ptorokol de uygun bulmadığı hususları taraflara sorabilir. Ve anlaşılırsa hakim gerekli düzenlemeleri yapabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta mahkemeye gidildiğin de ne olursa olsun tarafların anlaşma sağlamış olmasıdır. “Ben duruşmaya çıkayım, hakim nasıl isterse öyle karar verir” mantığı burada geçerli değildir. Prokololü usulüne uygun bulan hakim taraflara protokolü özgür iradeleri ile kabul edip etmediklerini sorar ve boşanmaya karar verir.