Boşanma davalarında tarafların en çok merak ettiği ve üzerinde en çok spekülasyon yapılan konu, tazminatın miktarıdır. “Ne kadar tazminat alırım?” veya “Eşime ne kadar ödemek zorunda kalırım?” soruları, sürecin mali belirsizliğini oluşturur. Hukukumuzda, manevi tazminat için belirlenmiş sabit bir tarife veya matematiksel bir formül yoktur. Boşanmada manevi tazminat miktarı, her somut olayın özelliğine, tarafların ekonomik gücüne ve kusurun ağırlığına göre hâkimin vicdani kanaatiyle belirlenir.
Manevi tazminat, bir zenginleşme aracı değil, çekilen acının ve zedelenen onurun manevi tatmin aracıdır. Ancak bu tatmin duygusunun sağlanabilmesi için hükmedilen rakamın caydırıcı ve hissedilir olması gerekir. Sürecin başında, genel çerçeve olan boşanmada maddi ve manevi tazminat davaları kapsamındaki haklarınızı ve tazminatın temel mantığını anlamak, beklentilerinizi gerçekçi bir zemine oturtmanızı sağlayacaktır.
Manevi Tazminatın Amacı ve Belirlenme Mantığı
Manevi tazminatın temel amacı, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan eşin ruhsal dengesini yeniden sağlamaya katkıda bulunmaktır. Kanun koyucu, miktarı belirleme yetkisini hakime vermiş ancak bu yetkinin kullanımını “Hakkaniyet” ilkesiyle sınırlandırmıştır.
Türk Medeni Kanunu Madde 4, hakimin takdir yetkisini şu şekilde düzenler:
“Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir.”
Bu madde gereği hakim, tazminat miktarını belirlerken keyfi davranamaz. Yargıtay’ın yıllar içinde geliştirdiği standartlar ve yerleşik içtihatlar, hakimin takdir yetkisini yönlendiren bir pusula görevi görür. Hakim, tarafların dosyaya sunduğu delilleri ve ekonomik verileri bu pusulaya göre değerlendirerek “uygun” bir rakama hükmeder.
Miktarı Etkileyen Temel Kriterler
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, boşanmada manevi tazminat miktarı belirlenirken dikkate alınması gereken kriterleri netleştirmiştir. Bir davada 50.000 TL, diğerinde 500.000 TL tazminata hükmedilmesinin sebebi bu kriterlerin farklılığıdır.
En belirleyici kriterler şunlardır:
- Kusurun Ağırlığı ve Derecesi: Tazminat miktarını belirleyen en önemli faktör kusurdur. Şiddet uygulayan veya aldatan bir eşin ödeyeceği tazminat, sadece ilgisiz davranan veya evi terk eden eşe göre çok daha yüksek olur. Kusur ne kadar ağırsa, tazminat o kadar artar. Kusur tespitinin nasıl yapıldığını boşanma davasında kusur tespiti ve tazminata etkisi yazımızdan inceleyebilirsiniz.
- Tarafların Sosyal ve Ekonomik Durumu: Hakim, tarafların maaş bordrolarını, tapu kayıtlarını, araçlarını ve kredi kartı ekstrelerini inceler. Asgari ücretle çalışan birinden milyonlarca lira tazminat istenemeyeceği gibi, çok varlıklı bir iş insanının ödeyeceği cüzi bir miktar da “caydırıcı” olmayacaktır.
- Evliliğin Süresi: Uzun süreli evliliklerde, boşanmanın yarattığı manevi yıkımın ve alışkanlıkların kaybının daha derin olduğu kabul edilir. Bu nedenle 20 yıllık bir evliliğin bitiminde hükmedilen tazminat, 1 yıllık evliliğe göre daha yüksek olabilir.
- Saldırının Ağırlığı: Eşin eyleminin yarattığı travma önemlidir. Örneğin herkesin içinde hakarete uğramak ile evde yalnızken hakarete uğramak arasında, “toplumsal itibarın zedelenmesi” açısından fark vardır. Fiziksel şiddetin varlığı halinde miktarın nasıl değiştiğini eşe şiddet uygulanması halinde manevi tazminat analizimizde bulabilirsiniz.
Yargıtay’ın Tazminat Hesaplama Prensipleri
Yargıtay, yerel mahkemelerin verdiği tazminat kararlarını denetlerken belirli prensiplere sadık kalınıp kalınmadığını kontrol eder. Eğer miktar bu prensiplere aykırı ise (çok az veya çok fazlaysa) kararı bozar.
- Zenginleşme Yasağı: Manevi tazminat, mağdur eşi sebepsiz yere zenginleştirecek, ona bir servet kazandıracak boyutta olmamalıdır.
- Fakirleşme Yasağı: Tazminat, ödeyecek olan eşi ekonomik yıkıma uğratacak, hayatını idame ettiremeyecek duruma düşürecek (fakirleştirecek) kadar yüksek olmamalıdır.
- Caydırıcılık ve Tatmin: Miktar, kusurlu eşe “yaptığının bir bedeli olduğunu” hissettirmeli, mağdur eşe ise “adalet yerini buldu” duygusunu yaşatmalıdır. Sembolik (çok düşük) rakamlar manevi tazminatın doğasına aykırıdır.
İspatın Miktara Etkisi
Talep edilen tazminat miktarının kabul görmesi, iddiaların ne kadar güçlü ispatlandığına bağlıdır. Örneğin, “Eşim beni aldattı” deyip 500.000 TL istemek yetmez; aldatmayı otel kayıtları, fotoğraflar veya tanıklarla şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlamak gerekir. Deliller ne kadar somut ve sarsıcı ise, hakimin takdir edeceği boşanmada manevi tazminat miktarı o kadar tavana yaklaşır.
Soru-Cevap
Boşanma davasında en fazla ne kadar manevi tazminat alınabilir?
Hukukumuzda belirlenmiş bir “üst sınır” yoktur. Miktar tamamen tarafların ekonomik gücüne ve kusurun ağırlığına göre değişir. Asgari ücretli bir ailede 50.000 TL yüksek sayılabilirken, çok varlıklı ailelerde milyonluk tazminatlara hükmedilebilir. Ancak taleple bağlılık kuralı gereği, hakim sizin dava dilekçesinde talep ettiğiniz rakamdan fazlasına hükmedemez (azına hükmedebilir). Bu nedenle başlangıçta talep edilen rakamın gerçekçi ve stratejik belirlenmesi önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Kural olarak tazminat Türk Lirası üzerinden talep edilir. Ancak taraflar yabancı uyruklu ise veya tarafların ekonomik ilişkileri döviz üzerinden yürüyorsa istisnai durumlar olabilir. Genellikle TL olarak talep edilmesi usul ekonomisine uygundur.
Dava açarken talep ettiğiniz miktar, “kısmi dava” veya “belirsiz alacak davası” olarak açılmamışsa, sonradan (ıslah dilekçesi ile) sadece bir kez artırılabilir. Ancak karar kesinleştikten sonra, “az buldum, tekrar dava açayım” diyerek miktar artırılamaz.
Evet. Boşanma davası ile birlikte istenen manevi tazminata, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren yasal faiz işler. Bu nedenle dava yıllar sürse bile, paranın zaman içindeki değer kaybı faizle telafi edilmeye çalışılır.
Evet. Eşinizin üzerine ev veya araba olmasa bile, yüksek maaşı “ödeme gücü” olduğunu gösterir. Hakim, maaş durumunu dikkate alarak yüksek bir tazminata hükmedebilir ve bu tazminat maaş haczi yoluyla tahsil edilebilir.
Sonuç
Manevi tazminat, boşanma sürecinin en hassas ve sübjektif konusudur. Boşanmada manevi tazminat miktarı, matematiksel bir hesaplamadan ziyade, hukuki bir “denkleştirme” işlemidir. Hak ettiğiniz tutarı alabilmek için, yaşadığınız manevi zararı somut delillerle ortaya koymalı ve ekonomik verileri mahkemeye eksiksiz sunmalısınız. Tazminatın ispat yükü, kusur dağılımı ve Yargıtay’ın güncel bakış açısı hakkında daha teknik bilgilere ulaşmak için tazminat davalarında kusur, ispat yükü ve yargıtay uygulamaları sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İletişim
Manevi zararlarınızın doğru tespit edilmesi ve alabileceğiniz en yüksek tazminat için hukuki sürecinizi profesyonelce yönetiyoruz.
Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014