Boşanma davalarında mal paylaşımı, dışarıdan bakıldığında basit bir “yarı yarıya bölüşüm” gibi görünse de, işin mutfağında oldukça karmaşık bir matematiksel süreç işler. Hukukumuzda mal rejimleri ve mal paylaşımı sadece malların fiziksel olarak ikiye bölünmesi değil, bu malların parasal değerleri üzerinden yapılan bir alacak-borç hesabıdır. Bir eşin diğerinden ne kadar alacaklı olduğunu bulmak için aktifler, pasifler, kişisel mallar ve edinilmiş mallar ayrı ayrı kefelere konur.

Mal paylaşımı hesaplama süreci, Türk Medeni Kanunu’nun belirlediği “Artık Değer” formülüne dayanır. Ancak bu formül sabit değildir; eşlerin evlilik birliği içindeki özel katkıları (değer artış payı) veya evliliğin bitiş sebebi (zina gibi kusurlar), hesaplamanın sonucunu ve paylaşım oranlarını kökünden değiştirebilir. Bu niş sayfasında, mal paylaşımının genel formülünü, hesaplamaya etki eden özel durumları ve hangi alacak kaleminin nasıl hesaplandığını, alt başlıklarımızda yer alan detaylı rehberlerle inceleyeceğiz.

Temel Formül: Artık Değer Hesabı

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, paylaşılacak olan nihai rakama “Artık Değer” denir. Bu değerin bulunması, davanın en teknik aşamasıdır. Hesaplama şu adımlarla yapılır:

  1. Aktiflerin Toplanması: Eşin edinilmiş mallarının (ev, araba, banka hesabı) tasfiye anındaki sürüm değerleri toplanır.
  2. Pasiflerin Çıkarılması: Bu mallara ait borçlar (kredi borcu vb.) düşülür.
  3. Sonuç: Kalan pozitif bakiye “Artık Değer”dir.

Konuyla ilgili Türk Medeni Kanunu Madde 231 hükmü şöyledir:

“Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır.”

Kanun gereği, her eş diğerinin “Artık Değer”inin yarısı (1/2) üzerinde hak sahibidir. Buna “Katılma Alacağı” denir. Ancak her hesaplama bu kadar düz değildir.

Özel Katkıların İadesi: Değer Artış Payı

Standart mal paylaşımı hesaplama yönteminde emek karşılığı (maaşla) alınan mallar ikiye bölünür. Peki, ya siz o malın alınmasına kendi kişisel birikiminizle (miras, ziynet vb.) ekstra bir destek verdiyseniz? Bu durumda standart %50 hesabı sizin emeğinizi karşılamaz. Hukukumuzda “Değer Artış Payı” adı verilen bu özel alacak türü, genel hesaplamadan ayrı tutulur. Kendi cebinizden yaptığınız tadilat, peşinat veya borç ödemesi gibi katkıların bugünkü değerini geri alabilirsiniz. Bu alacağın nasıl hesaplandığı ve hangi şartlarda istenebileceği konusunda boşanmada değer artış payı davası ve şartları başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Oranların Değişmesi: Zina ve Payın Kaldırılması

Genel kural olan yarı yarıya (1/2) paylaşım ilkesi, mutlak ve değişmez değildir. Boşanma davasının sebebi “Zina” (Aldatma) veya “Hayata Kast” ise, hakim bu oranı kusurlu eş aleyhine değiştirebilir. Aldatan eşin payı azaltılabilir (%50 yerine %10 gibi) veya tamamen kaldırılabilir (Sıfırlanabilir). Bu durum, mal paylaşımı hesaplama tablosunu tamamen değiştiren istisnai bir haldir. Zina durumunda mal varlığının nasıl hesaplanacağı ve payın nasıl kesileceği hakkındaki detaylar için aldatma halinde mal paylaşımı nasıl olur makalemize göz atabilirsiniz.

Sonuç

Boşanma sürecinde ekonomik haklarınızı tam olarak alabilmek, sadece mal varlığını bilmekle değil, bu varlıkların hangi formülle hesaplanacağını bilmekle mümkündür. Artık değer, eklenecek değerler, denkleştirme ve değer artış payı gibi kalemlerin her biri, mal paylaşımı hesaplama sürecinin birer parçasıdır.

Doğru bir hesaplama yapabilmek için öncelikle verilerin (delillerin) doğru toplanması gerekir. Banka kayıtları, tapular ve faturalar olmadan yapılan bir hesaplama, kağıt üzerinde kalmaya mahkumdur. Bu nedenle hesaplama aşamasına geçmeden önce mal paylaşımı davalarında ispat yükü konusundaki kriterlere hakim olmanız, davanın başarısı için elzemdir.

İletişim

Karmaşık mal rejimi hesaplamaları, bilirkişi raporlarına itiraz ve değer artış payı talepleriniz için uzman ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800

Telefon: 0546 646 70 14

WhatsApp: https://wa.me/905466467014