Elektronik kelepçe uygulaması, şiddetle mücadelede 7/24 kesintisiz bir takip sistemi üzerine kuruludur. Ancak teknolojik her cihaz gibi, bu ünitelerde de zaman zaman şarj problemleri, sinyal kopmaları, donanımsal arızalar veya GPS sapmaları yaşanabilmektedir. Hakkında tedbir kararı olan yükümlülerin (faillerin) en büyük kabusu, kendi kontrolleri dışında gelişen bir teknik aksaklık yüzünden “ihlal yaptı” sanılarak cezaevine girmektir. Elektronik kelepçe şarj bitmesi veya cihazın sinyal vermemesi durumunda prosedürün nasıl işlediğini bilmek, olası bir haksız tutuklamanın ve mağduriyetin önüne geçmek için hayati önem taşır.
Bu sistem, 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri kapsamında uygulanan en sıkı ve en teknik tedbir olduğundan, “Pardon, şarjım bittiğini fark etmemişim” veya “Cihaz kendiliğinden bozuldu” gibi mazeretler, eğer somut verilerle desteklenmezse mahkemece kabul görmez. Yükümlünün, cihazı bir aksesuar gibi değil, yasal bir sorumluluk olarak taşıması ve çalışır durumda tutması gerekir.
Yükümlünün Cihazı Koruma ve Şarj Etme Sorumluluğu
Elektronik kelepçe takılan kişiye, cihazla birlikte bir şarj aleti (genellikle prize takılan adaptör ve taşınabilir powerbank) teslim edilir. Kurulum esnasında yükümlüye, cihazın nasıl şarj edileceği ve ışıkların ne anlama geldiği detaylıca anlatılır. Hukuken, cihazın şarjını takip etmek ve bitmeden şarja takmak yükümlünün “asli kusursuz sorumluluğu” altındadır.
Denetimli Serbestlik mevzuatına göre yükümlü; kendisine emanet edilen elektronik izleme ünitesini korumak, darbelere karşı muhafaza etmek ve enerji akışını sağlamak zorundadır. Şarjın bitmesine izin vermek “teknik bir aksaklık” değil, “ihmal suretiyle ihlal” sayılır.
Sistem şu şekilde işler:
- Uyarı Seviyesi: Şarj seviyesi belirli bir oranın altına (genellikle %20) düştüğünde İzleme Merkezi operatörleri yükümlüyü arayarak “Cihazınızın şarjı azalıyor, derhal şarja takın” uyarısında bulunur.
- Kritik Seviye: Şarj %5-10 bandına indiğinde cihaz sesli ve titreşimli uyarı vermeye başlar.
- Kapanma: Eğer bu uyarılara rağmen cihaz şarj edilmez ve kapanırsa, sistemden sinyal tamamen kesilir.
Bu aşamadan sonra yaşanan durum, basit bir pil bitmesi değil, elektronik kelepçe ihlali halinde ne olur sorusunun cevabı olan “karara aykırılık” eylemidir. Mahkeme, failin “elektrik kesikti” savunmasını araştırır; eğer o bölgede planlı bir elektrik kesintisi yoksa, şarj etmeme eylemi kasıtlı kabul edilerek zorlama hapsi verilebilir.
Sinyal Kopması (Kör Noktalar) ve Prosedür
Bazı durumlarda yükümlü, tamamen iyi niyetli olsa ve kurallara uysa bile bulunduğu ortamdan kaynaklı sinyal kayıpları yaşayabilir. GPS teknolojisi, uydu tabanlı çalıştığı için yerin metrelerce altı veya kalın beton bloklar sinyali kesebilir. Metro tünelleri, AVM’lerin eksi katlarındaki otoparklar, asansörler veya baz istasyonunun çekmediği kırsal alanlar “kör nokta” olarak adlandırılır.
Cihazdan sinyal alınamadığında İzleme Merkezi’nde “Sinyal Kaybı Alarmı” çalar ve şu prosedür işler:
- Anlık Arama: Operatör vakit kaybetmeden yükümlünün cep telefonunu arar.
- Konum Teyidi: “Sinyaliniz kesildi, şu an neredesiniz?” sorusu yöneltilir. Yükümlünün beyanı, son alınan GPS konumuyla karşılaştırılır.
- Talimat: Yükümlüden derhal açık bir alana, balkona veya pencere kenarına geçerek sinyalin gelmesini sağlaması istenir.
- Süre Tanıma: Yükümlüye sinyalin düzelmesi için 3-5 dakika süre tanınır.
Eğer yükümlü telefonu açmazsa veya telefonu kapalıysa, durum “şüpheli” kabul edilir ve en yakın polis ekibi yükümlünün bulunduğu son konuma sevk edilir. Ancak yükümlü telefonu açar ve talimatlara uyarak sinyalin geri gelmesini sağlarsa, bu durum tutanağa “teknik kesinti” olarak işlenir ve cezai işlem yapılmaz.
Cihaz Arızası ve Kaza Durumları
Elektronik kelepçe, darbeye, toza ve suya dayanıklı endüstriyel malzemeden üretilmiştir. Ancak yine de düşme, çarpma, trafik kazası veya üretim hatası sonucu cihaz arızalanabilir. Kordon kopabilir, ekran gidebilir veya GPS modülü kilitlenebilir.
Böyle bir durumda yükümlünün yapması gerekenler çok nettir:
- Müdahale Etmeyin: Cihazı tamir etmeye çalışmak, içini açmak, bantlamak veya yapıştırmak kesinlikle yasaktır. Bu eylemler “delilleri karartma” veya “cihaza müdahale (tamper)” girişimi sayılarak aleyhinize delil olur.
- Derhal Bildirim: Arızayı fark ettiğiniz saniye, İzleme Merkezi’ni veya bağlı bulunduğunuz Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nü arayın. “Düştüm ve cihazın ışığı söndü” gibi net bir bilgi verin.
- Konumunuzu Terk Etmeyin: Ekipler gelip cihazı kontrol edene kadar, bulunduğunuz sabit konumdan (ev veya iş yeri) ayrılmayın. Hareket etmek, kaçma şüphesi doğurur.
Teknik ekip cihazı incelediğinde, hasarın dışarıdan bir zorlama (kesici alet izi, kanırtma izi) ile mi yoksa kaza sonucu mu oluştuğunu tespit eder. Kaza sonucu oluşan arızalarda cihaz yenisiyle değiştirilir ve ceza uygulanmaz.
Tıbbi Zorunluluklar ve Cihazın Çıkarılması
Yükümlülerin en sık karşılaştığı istisnai durumlardan biri de acil tıbbi müdahalelerdir. MR (Manyetik Rezonans) cihazına girmek, ameliyat olmak veya röntgen çektirmek gerektiğinde, metal içeren elektronik kelepçenin çıkarılması gerekebilir.
Bu gibi durumlarda prosedür şöyledir:
- Planlı Durumlar: Eğer planlı bir ameliyat veya MR randevusu varsa, yükümlü önceden Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne başvurarak doktor raporunu sunar. Müdürlük, belirtilen tarih ve saatte hastanede polisin hazır bulunmasını ve işlem süresince cihazın geçici olarak çıkarılmasını sağlar.
- Acil Durumlar: Trafik kazası veya kalp krizi gibi acil durumlarda, sağlık personeli müdahale için kelepçeyi kesmek zorunda kalabilir. Bu durumda hastane polisi veya doktor tarafından “tıbbi zorunluluk nedeniyle kesilmiştir” şeklinde tutanak tutulması şarttır. Bu tutanak, yükümlüyü “kamu malına zarar verme” suçundan ve “ihlal” cezasından kurtarır.
Mağdur Ünitesinin Şarjı ve Arızası
Sistem çift taraflı çalışır. Sadece failin kelepçesi değil, mağdura verilen GPS ünitesi de teknik sorunlar yaşayabilir. Mağdur ünitesinin şarjının bitmesi, failin takibini engellemez ancak failin yaklaştığına dair “erken uyarı alarmı”nın mağdura iletilmesini engeller. Bu da mağdurun kaçma veya saklanma süresini elinden alır.
Bu nedenle mağdurların da cihazlarını sürekli şarjlı ve açık tutması gerekir. Eğer mağdur ünitesi arızalanırsa, ekranı kırılırsa veya sinyal almazsa, mağdurun derhal 112’yi, ŞÖNİM’i veya İzleme Merkezi’ni arayarak durumu bildirmesi gerekir. Mağdurun cihazı çalışmadığı süre boyunca, polis ekipleri mağdurun ikametinde sabit koruma tedbiri uygulayabilir.
Soru–Cevap
Elektrikler kesildi, şarj edemedim. Ceza alır mıyım?
Kısa süreli kesintiler mazeret sayılmaz çünkü cihazın bataryası 24 saatten fazla dayanabilir. Ancak uzun süreli elektrik kesintileri veya doğal afetler “mücbir sebep” sayılabilir. İzleme Merkezi sizi aradığında bu durumu izah etmeniz gerekir. Mümkünse bir powerbank temin etmeniz veya elektriği olan bir yere (komşu, kahvehane, iş yeri) giderek cihazı şarj etmeniz beklenir. Hiçbir çaba göstermeden cihazın kapanmasını beklemek risklidir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Hayır, bozulmaz. Elektronik kelepçeler IP68 standartlarında su geçirmezdir. Duş almak, el yüz yıkamak cihazı bozmaz. Ancak hamam, sauna gibi aşırı sıcak ortamlar cihazın sensörlerine zarar verebilir, bu tür ortamlardan kaçınılmalıdır.
Bazen GPS sapmaları (GPS Drift) nedeniyle, yasak bölgeye girmediğiniz halde sistem girmişsiniz gibi algılayabilir. Operatör sizi aradığında sakin olun ve “Ben evimdeyim, dışarı çıkmadım, konum hatası olabilir” şeklinde beyanda bulunun. Gerekirse görüntülü arama veya polis kontrolü ile yeriniz teyit edilir ve ihlal işlemi iptal edilir.
Hayır, kesinlikle yapıştırmayın. Kayışın içinde, kesilmeyi algılayan fiber optik sensörler vardır. Kopan kayışı yapıştırmaya çalışmak, sensörleri yanıltmaya yönelik “müdahale” (tamper) girişimi olarak algılanır ve hakkınızda tutanak tutulur.
Elektronik kelepçe takılıyken şehir dışına çıkmak izne tabidir. Mahkemeden veya Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nden izin almadan yasak bölge dışına çıkamazsınız. İzin alırsanız, gideceğiniz güzergah sisteme işlenir ve cihaz çıkarılmadan seyahat edebilirsiniz.
Sonuç
Teknoloji kusursuz değildir ancak 6284 sayılı Kanun uygulamalarında “ihmal” ile “arıza” arasındaki çizgi çok nettir. Elektronik kelepçe şarj bitmesi veya sinyal kaybı, eğer yükümlünün gerekli özeni göstermemesinden kaynaklanıyorsa, mahkeme bunu “kasıtlı eylem” olarak yorumlama eğilimindedir. Haksız bir tutuklama ile karşılaşmamak için, cihazın bir aksesuar değil, özgürlüğünüzün teminatı olduğunu unutmamanız gerekir. Yaşanan aksaklığın teknik bir arıza mı yoksa Elektronik Kelepçe ve İhlali kapsamında kasıtlı bir eylem mi olduğunun tespiti, özgürlüğünüz ile hapis arasındaki ince çizgiyi belirler.
İletişim
Elektronik kelepçe arızası nedeniyle haksız ihlal tutanağı tutulması, teknik sorunlara dayalı zorlama hapsi itirazları ve hukuki süreç takibi konusunda deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014