Şiddet mağduru bir kadın için evden ayrılma kararı, arkasında bıraktığı korku kadar, önündeki belirsizlikle de mücadele etmeyi gerektirir. “Gidecek yerim yok” endişesi, şiddet döngüsünün kırılamamasının en büyük nedenidir. Ancak devlet, sosyal devlet ilkesi gereği şiddet mağduru kadınlara sadece bir çatı değil, kapsamlı bir rehabilitasyon imkanı sunar. Kadın sığınma evi başvurusu, şiddet ortamından uzaklaşmak isteyen kadınlar için en güvenli limandır.
Bu kurumların yasal statüsü ve amacı, Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik Madde 3/i bendinde şu şekilde tanımlanmıştır:
“i) Konukevi: Fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik ve sözlü istismara veya şiddete uğrayan kadınların, şiddetten korunması, psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanmak suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri ve kadın konukevi, sığınmaevi, kadın sığınağı, kadınevi, şefkatevi ve benzeri adlarla açılmış ya da açılacak yatılı sosyal hizmet kuruluşunu… ifade eder.”
6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri kapsamında sağlanan bu hak, yönetmelikteki tanımda da vurgulandığı gibi sadece barınmayı değil, kadının “güçlendirilmesini” hedefler. Bu kurumlar, gizlilik esasına göre yönetilir; tabelaları yoktur ve adresleri deşifre edilemez.
Sığınma Evine Başvuru Nereye Yapılır?
Acil bir durumda veya planlı bir ayrılık sürecinde sığınma evine gitmek için başvurabileceğiniz birden fazla merci vardır. Bürokratik işlemler genellikle siz güvenliğe alındıktan sonra tamamlanır.
Başvuru noktaları şunlardır:
- ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri): En hızlı yerleştirme yapan kurumdur. Sürecin nasıl işlediğini ve şiddet mağdurları için ŞÖNİM, ücretsiz avukat (Baro) ve STK başvuru kanalları üzerinden alabileceğiniz diğer destekleri öğrenerek doğrudan buraya gidebilirsiniz.
- Kolluk Kuvvetleri (Polis/Jandarma): 155’i arayarak veya en yakın karakola giderek “Kalacak yerim yok, sığınma evine gitmek istiyorum” demeniz yeterlidir. Polis sizi ekip aracıyla ilgili kuruma teslim eder.
- Mülki Amirler: Valilik veya Kaymakamlık binalarındaki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları.
- Alo 183: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çağrı Hattı’nı arayarak yönlendirme isteyebilirsiniz.
Kabul Şartları ve Prosedür (Kimler Kabul Edilir?)
Yönetmeliğin 3. maddesindeki tanım gereği, kadın konukevlerine kabul edilmek için temel şart, kadının şiddete veya istismara uğramış olması ya da bu risk altında bulunmasıdır.
Kabul sürecinde mağdurdan herhangi bir darp raporu veya koruma kararı belgesi şartı aranmaz. Kadının beyanı esas alınarak, kendisi ve varsa çocukları ivedilikle koruma altına alınır.
Ancak toplu yaşamın güvenliği ve huzuru için bazı istisnai durumlarda doğrudan kabul yerine farklı kurumlara (sağlık kuruluşu vb.) yönlendirme yapılabilir:
- Ağır Psikiyatrik Rahatsızlıklar: Kendine veya çevresine zarar verme riski olan ileri derece ruhsal bozukluklar.
- Madde Bağımlılığı: Alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı tedavisi görmesi gerekenler (AMATEM süreci sonrası kabul edilebilir).
- Bulaşıcı Hastalık: Toplu yaşamı tehdit eden tedavi edilmemiş bulaşıcı hastalığı olanlar (Tedavi sonrası kabul edilir).
18 yaşını doldurmuş her kadın başvurabilir. 18 yaş altı mağdurlar ise Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşlara yerleştirilir.
Sığınma Evindeki Yaşam Koşulları ve Kurallar
Sığınma evleri, bir otel konforunda olmasa da, güvenli ve düzenli bir yaşam alanı sunar. Mağdurların güvenliği için bazı kısıtlamalar uygulanır.
- Gizlilik: En temel kuraldır. Kaldığınız yerin adresini ailenizle dahi paylaşamazsınız. Konum açık telefon kullanımı yasaktır.
- Telefon İletişimi: Akıllı telefonlar, yer tespiti riski nedeniyle genellikle emanete alınır. İletişim, kurumun belirlediği saatlerde ve kurum telefonundan kontrollü olarak sağlanır.
- Giriş-Çıkış Saatleri: Güvenlik gerekçesiyle giriş çıkışlar izne tabidir ve belirli saatlerle sınırlandırılmıştır.
- Ortak Yaşam: Yemek, temizlik gibi günlük işler nöbetleşe veya ortaklaşa yapılır.
- Ziyaretçi: Dışarıdan ziyaretçi kabul edilmez.
Bu kurallar ilk başta “kısıtlayıcı” gibi görünse de, şiddet uygulayanın iz sürmesini engellemek için hayati öneme sahiptir.
Çocukların Durumu ve Eğitim
Yönetmelik tanımında geçen “varsa çocukları ile birlikte” ifadesi gereği, anneleriyle gelen çocuklar da sığınma evine kabul edilir.
- Kız Çocukları: Yaş sınırı olmaksızın anneleriyle kalabilirler.
- Erkek Çocukları: Genellikle 12 yaşına kadar (bazı kurumlarda 14) annelerinin yanında kalabilirler. 12 yaş üstü erkek çocukları, güvenlik ve mahremiyet kuralları gereği Çocuk Hizmetleri’ne bağlı yurtlara yerleştirilebilir. Ancak anne-çocuk bağının kopmaması için düzenli görüşme sağlanır.
Çocukların eğitimi aksamaz; adresleri gizli tutularak en yakın okula kayıtları yapılır veya nakilleri alınır. Okul kayıtlarında anne ve çocuğun kimlik bilgileri gizlenir.
Kalış Süresi ve Sonrası
Yönetmelikte “geçici süreyle” ifadesi yer alsa da, bu sürenin amacı mağdurun toparlanmasını sağlamaktır. Kural olarak kalış süresi 6 aydır. Ancak mağdurun can güvenliği riski devam ediyorsa veya henüz kendi düzenini kuramadıysa, bu süre uzatılabilir.
Süreç sonunda amaç, kadının sığınma evinden “güçlenerek” çıkmasıdır. Bu nedenle:
- Meslek Edindirme: İŞKUR kurslarına katılım teşvik edilir.
- Kreş Desteği: Çalışan annelerin çocukları için kreş imkanı sağlanır.
- Maddi Destek: Kurumdan ayrılırken ev tutacak olanlara eşya ve kira yardımı için Sosyal Yardımlaşma Vakıflarına yönlendirme yapılır.
Soru–Cevap
Sığınma evinde kalıp bir işte çalışabilir miyim?
Evet, çalışabilirsiniz. Ancak bunun için can güvenliği riskinizin “yüksek” seviyede olmaması gerekir. Kurum müdürlüğü ve güvenlik birimlerinin onayı ile, adresinizi deşifre etmeyecek güvenli işlerde çalışmanıza izin verilir. Çalışan kadınlar gündüz işe gidip akşam kuruma dönebilirler.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Acil durumlarda hiçbir şey almadan (hatta kimliğiniz bile olmadan) gidebilirsiniz. Ancak imkanınız varsa; kimlik, varsa çocukların kimlikleri, ilaçlarınız, bir miktar kıyafet ve önemli evraklarınızı yanınıza almanız iyi olur. Kişisel bakım ve giyim ihtiyaçları kurum tarafından karşılanır.
Hayır. Sığınma evlerinin adresleri gizlidir, tabelası yoktur ve personel dahil herkes gizlilik sözleşmesi imzalar. Eşiniz savcılığa veya karakola başvursa bile, sadece “kurumda güvende olduğunuz” bilgisi verilir, yeriniz söylenmez.
Evet. Hamile kadınlar öncelikli olarak kabul edilir. Gebelik takibi, hastane kontrolleri ve doğum süreci kurumun desteğiyle ve güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilir.
Evet. Sığınma evi bir hapishane değildir. İstediğiniz zaman kendi rızanızla kurumdan ayrılabilirsiniz. Ancak can güvenliği riskiniz devam ediyorsa, yetkililer sizi uyarır ve ayrılışınızla ilgili tutanak tutulur.
Sonuç
Sığınma evleri, şiddet sarmalından kaçışın son durağı değil, özgür ve onurlu bir hayatın ilk durağıdır. Bu zorlu süreçte devletin sunduğu barınma imkanı, size nefes almanız ve geleceğinizi planlamanız için güvenli bir alan tanır. Kadın sığınma evi başvurusu yapmak bir zayıflık değil, kendiniz ve çocuklarınız için attığınız cesur bir adımdır. Bu sürecin öncesinde ve sonrasında ihtiyacınız olan tüm hukuki ve psikolojik destekler için Aile İçi Şiddet Davalarında Hukuki ve Psikolojik Destek Mekanizmaları sayfamızdaki diğer kaynaklardan da faydalanabilirsiniz.
İletişim
Sığınma evi başvuru prosedürleri, gizlilik kararlarının alınması ve şiddet sonrası yeni bir hayat kurarken ihtiyaç duyacağınız hukuki destek konusunda deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014
Bende çok zor durumdayım eşim beni 9 yıl önce kızıma hamileyken aldattı pavyonlarda çocuklarımın riskini yedi sürekli sözlü şiddete maruz kaldım beni hep aşsaladi kucumsedi çocuklarımın yanında rencide edici cümleler kurdu kendime güvenim kalmadı boşanma davası açtım sürekli tehdit etti beni çocuklarla davayı geri çektirdi ben bu insanda boşanmak istiyorum yardımcı olun gidecek bir yerim nede param var 40 yaşındayım 3 çocuk annesiyim işde bulamıyorum Kendime yeni bir hayat yeni bir düzen istiyorum