Velayet kararının uygulanması ve ihlali, mahkeme kararlarına rağmen ebeveynlerin karşılaşabildiği ciddi bir sorundur. Bu durum, çocuğun üstün yararını korumayı amaçlayan nihai hükümlerin fiilen hayata geçirilmemesi anlamına gelir. Velayet kararları, esasen bir “teslim” ve “ilişi kurma” yükümlülüğü getirir. Bu kararların uygulanmaması, çocuğun menfaatlerini doğrudan zedeler.
Özellikle 2021 yılında yapılan yasal değişiklikle, çocuk teslimi süreçleri “icra” kapsamından çıkarılmış ve çocuğun psikolojisini önceliklendiren yeni bir sisteme geçilmiştir. Bu süreç, genel hatlarıyla velayet davaları sonucunda elde edilen hakkın fiiliyata dökülmesi aşamasıdır.
Çocuk Teslimi ve Güncel Yasal Prosedür
Velayet kararının en temel hukuki sonucu, çocuğun velayeti alan ebeveyne teslim edilmesidir. Eğer çocuğu fiilen elinde bulunduran taraf çocuğu teslim etmezse, bu durum velayet kararının ihlali anlamına gelir.
Geçmişte icra daireleri tarafından yürütülen bu süreç, 7343 sayılı Kanun ile kökten değiştirilmiştir. Artık bu işlemler, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından, uzmanlar (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı) eşliğinde yürütülmektedir. Bu değişikliğin temeli 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile atılmıştır:
MADDE 41/A- (Ek:24/11/2021-7343/39 md.)
(1) Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair aile mahkemeleri tarafından verilen ilam veya tedbir kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak, Adalet Bakanlığınca kurulan adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince bu Kısım hükümlerine göre yerine getirilir.
(2) Müdürlüklerde müdür, yeteri kadar müdür yardımcısı ve personel ile psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilir.
Kanunun bu maddesi, sürecin odak noktasını “haciz” veya “icra”dan alıp, çocuğun strese girmeden, uzman desteğiyle bu geçişi yaşamasına kaydırmıştır. Hak sahibi ebeveyn, artık icra dairesine değil, bu müdürlüklere ücretsiz olarak başvurarak kararın yerine getirilmesini talep eder.
Velayet Kararı Uygulanmazsa Ne Olur?
Velayet kararının uygulanması ve ihlali, yeni sistemde de güçlü bir şekilde takip edilmektedir. Karara uymamak, çeşitli hukuki ve cezai sorumlulukları da beraberinde getirir.
En sık sorulan soru, velayet kararı uygulanmazsa ne olur? sorusudur. Müdürlük, kararı uygulaması için yükümlü ebeveynle (çocuğu teslim etmesi gereken) iletişime geçer. Bu uyarıya rağmen çocuk teslim edilmezse, müdürlük, mahkemeden “zor kullanma” kararı isteyebilir ve bu karar yine uzmanlar eşliğinde uygulanır.
Bu ihlalin sistematik hale gelmesi, velayet hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilir ve velayetin değiştirilmesi davası için haklı bir sebep oluşturabilir. Ayrıca, mahkeme kararına uymamanın yaptırımları da mevcuttur. Velayet kararının ihlalinde cezai sorumluluk ve yaptırımlar, “çocuk teslimi emrine muhalefet” suçunu oluşturabilir. Bu durum, ihlali gerçekleştiren ebeveynin disiplin hapsi (tazyik hapsi) ile cezalandırılmasına yol açabilir.
Bu ihlal durumları, sadece velayetin teslimi ile ilgili değildir. Mahkemenin belirlediği kişisel ilişki tesisi ve ihlali de benzer hukuki sonuçlara tabidir. Çocuğun yasa dışı yollarla ülke dışına çıkarılması ise uluslararası velayet kaçırma kapsamında değerlendirilen çok daha ağır bir ihlaldir.
Sonuç
Velayet kararının mahkemeden alınması, hukuki sürecin sadece ilk adımıdır. Asıl önemli olan, bu kararın çocuğun üstün yararı gözetilerek fiilen uygulanmasıdır. Velayet kararının uygulanması ve ihlali, 2021’deki yasal değişiklikle çocuğun psikolojisini merkeze almıştır. Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri aracılığıyla yürütülen bu süreçte, karara uymayan ebeveynin cezai sorumluluğu ve velayeti kaybetme riski devam etmektedir.
İletişim
Velayet kararının uygulanması ve ihlali süreçlerindeki hukuki haklarınız konusunda, deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danımanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014