Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı durumlarda tarafların ortak iradeyle süreci hızlı ve medeni bir şekilde sonlandırmasını sağlayan hukuki bir yoldur. Taraflar, boşanmanın tüm mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde mutabakata vararak bir protokol hazırlar ve bu protokolü mahkemeye sunar. Ancak, sürecin her zaman planlandığı gibi ilerlememesi ve çeşitli sebeplerle anlaşmalı boşanma dönüşümleri yaşanması mümkündür. Tarafların anlaşmadan vazgeçmesi, protokol şartlarını ihlal etmesi veya sürecin yasal gerekliliklere uymaması, davanın seyrini tamamen değiştirebilir. Bu gibi durumlar, genellikle davanın çekişmeli bir yapıya bürünmesine yol açar.
Boşanma süreci, Türk Medeni Kanunu ve ilgili yasal mevzuatlar çerçevesinde yürütülen karmaşık bir süreçtir. Özellikle anlaşmalı boşanma davaları, belirli şartların sağlanmasına bağlıdır. Bu süreçlerin nasıl işlediği, hangi durumlarda davanın seyrinin değişebileceği ve bu dönüşümlerin taraflar için ne gibi hukuki sonuçlar doğuracağı, sürecin sağlıklı yönetilmesi açısından büyük önem taşır.
Davanın Seyrinin Değişmesi: Dönüşüm Halleri
Anlaşmalı olarak başlayan bir boşanma davası, belirli koşulların ortaya çıkmasıyla farklı bir hukuki sürece evrilebilir. Bu anlaşmalı boşanma dönüşümleri, genellikle taraflardan birinin anlaşmadan vazgeçmesi veya protokol hükümlerine uymaması sonucu meydana gelir.
En sık karşılaşılan durum, anlaşmalı boşanma davalarının çekişmeli boşanma davasına dönüşmesi halidir. Bu, duruşma sırasında taraflardan birinin boşanma iradesinden vazgeçtiğini beyan etmesi veya protokoldeki imzayı inkâr etmesiyle gerçekleşebilir. Hakim, tarafların iradelerinin uyuşmadığını tespit ettiğinde, davaya çekişmeli olarak devam edilmesi için taraflara süre verir. Tarafların bu süre içinde gerekli dilekçeleri sunması ve iddialarını ispatlaması gerekir.
Bunun tam tersi bir durum da mümkündür. Uzun süren ve yıpratıcı hale gelen bir çekişmeli boşanma davasının anlaşmalıya dönüşmesi, tarafların dava sürecinde herhangi bir aşamada uzlaşmaya varmasıyla gerçekleşir. Taraflar, aralarında bir protokol düzenleyerek bunu mahkemeye sunduklarında, hakim protokolü onaylar ve dava anlaşmalı olarak sonuçlanır.
Ayrıca, dava devam ederken boşanma davası sırasında uzlaştırma ve arabuluculuk girişimleri de gündeme gelebilir. Bu girişimler, tarafların ortak bir noktada buluşarak süreci daha az çekişmeli hale getirmelerine yardımcı olabilir.
Protokolün İptali ve Sonuçları
Anlaşmalı boşanmanın temeli olan protokol, tarafların ortak iradesini yansıtan hukuki bir belgedir. Ancak, bu protokolün de belirli şartlar altında geçersiz hale gelmesi veya iptali söz konusu olabilir.
Protokolün imzalanması, davanın kesin olarak anlaşmalı sonuçlanacağı anlamına gelmez. Tarafların anlaşmalı boşanma protokolünden dönme ve iptal davası şartları hakkında bilgi sahibi olması önemlidir. Örneğin, protokolün irade sakatlığı (hata, hile, tehdit) altında imzalandığının ispatlanması durumunda, protokolün iptali talep edilebilir. Bu durumda, kesinleşmiş olan boşanma kararı bile etkilenebilir.
Davanın çekişmeliye dönmesi, özellikle ispat yükümlülüğü açısından önemli sonuçlar doğurur. Anlaşma bozulduğunda, taraflar artık boşanma sebeplerini ve taleplerini (nafaka, tazminat, velayet) yeniden ispatlamak zorundadır. Bu noktada, anlaşmalı boşanmanın bozulması durumunda ispat yükü tamamen taraflara geçer ve dava, delillerin toplandığı çekişmeli bir yargılama sürecine girer.
Anlaşmalı boşanmanın temel yasal dayanağı, tarafların en az bir yıl evli olmaları ve birlikte başvurarak boşanma konusunda anlaşmış olmalarıdır. Bu şartlar, 4721 Sayılı Kanun’da açıkça belirtilmiştir. İlgili yasal düzenlemeye göre, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve protokolü uygun bulması gerekir.
Bu temel kural, Türk Medeni Kanunu Madde 166 hükmünde “Evlilik birliğinin sarsılması” başlığı altında düzenlenmiştir:
Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu husunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.
Anlaşmanın bozulması, bu maddedeki şartların ortadan kalktığı ve davanın artık genel boşanma sebeplerine göre (çekişmeli olarak) görüleceği anlamına gelir.
Bu süreçlerin her biri, hukuki bilgi ve deneyim gerektiren teknik detaylar içerir. Sürecin en başından itibaren, yani anlaşmalı boşanma süreci ve aşaları hakkında bilgi alırken veya bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlarken profesyonel destek almak, olası dönüşümlerin ve hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Sonuç
Anlaşmalı olarak başlayan bir boşanma süreci, tarafların iradelerindeki değişiklikler veya yasal şartların ihlali nedeniyle karmaşık dönüşümlere uğrayabilir. Anlaşmalı boşanma dönüşümleri, davanın çekişmeli hale gelmesine, protokolün iptaline ve tarafların yeniden ispat yükümlülüğü altına girmesine neden olabilir. Bu dinamik süreçlerde, hukuki hakların korunması ve sürecin doğru yönetilmesi, deneyimli bir hukuk profesyonelinin rehberliğini gerektirir.
İletişim
Anlaşmalı boşanma dönüşümleri ve davanızın olası sonuçları hakkında yaşadığınız hukuki zorluklarda, deneyimli ekibimizle yanınızdayız.
Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014