Anlaşmalı boşanma süreci, çekişmeli davalara kıyasla çok daha hızlı ve basit bir yol olarak bilinir. Tarafların her konuda mutabık olması, sürecin “kolay” olacağı algısını yaratır. Bu da çiftlerin aklına şu soruyu getirir: “Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu?” Madem her konuda anlaştık, protokolü imzaladık, kendi davamızı kendimiz yürütebilir miyiz? Bu, maliyetleri düşürmek isteyen çiftler için cazip bir seçenek gibi görünse de, hukuki süreçlerin teknik doğası göz ardı edilmemelidir.
Hukuki olarak, “zorunluluk” ile “gereklilik” iki farklı kavramdır. Bu makalede, anlaşmalı boşanmada avukat tutmanın yasal bir zorunluluk olup olmadığını, avukat olmadan dava açmanın risklerini ve bir avukatın bu “basit” süreçte dahi neden hayati bir rol oynadığını detaylıca inceleyeceğiz. Bu süreç, genel anlaşmalı boşanma davaları prosedürünün en kritik adımı olan protokolün hazırlanmasını da kapsar.
Anlaşmalı Boşanmada Avukat Zorunluluğu Var Mı?
Bu sorunun hukuki cevabı çok nettir: Hayır.
Türk Hukuk sisteminde, Aile Mahkemeleri de dahil olmak üzere birçok davada “avukatla temsil zorunluluğu” bulunmamaktadır. Taraflar (davacı veya davalı), yasal ehliyete sahip oldukları sürece kendi davalarını açma, takip etme ve duruşmalarına bizzat katılma hakkına sahiptir. Dolayısıyla, anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu sorusunun yasal yanıtı “zorunlu değildir”.
Ancak, bu yasal esneklik, sürecin riskli olmadığı anlamına gelmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) usul ve esaslara dayalıdır. Bir hakkın varlığını bilmek ile o hakkı yasal prosedürlere uygun olarak talep etmek arasında büyük bir fark vardır.
Avukatsız Anlaşmalı Boşanmanın Potansiyel Riskleri
“Avukat zorunlu değil” yanıtını alıp süreci bizzat yürütmeye karar vermek, genellikle geri dönülmez hak kayıplarına yol açar. Anlaşmalı boşanmanın temeli olan protokol, bir evliliğin tüm mali ve hukuki geleceğini yeniden çizen bir sözleşmedir.
Protokoldeki Gizli Tehlikeler
Taraflar iyi niyetle bir protokol hazırlasa da, hukuki terminolojiye hakim olmamaları nedeniyle büyük hatalar yapabilirler:
- Muğlak İfadeler: “Eşler birbirlerinden maddi manevi bir talepte bulunmayacaktır” gibi genel bir ibare, mal paylaşımı davası açma hakkını kapsıyor mu, kapsamıyor mu? Bu tür belirsizlikler, gelecekte yeni ve çok daha masraflı davalara (örn: mal rejiminin tasfiyesi) yol açar.
- Feragat Edilen Haklar: Protokole “Tüm haklarımdan feragat ediyorum” gibi bir madde eklemek, yoksulluk nafakası gibi gelecekte doğabilecek hakları dahi geri dönülmez biçimde kaybetmenize neden olabilir.
- İcrası Mümkün Olmayan Kararlar: Velayeti alan ebeveyne “diğer eş istediği zaman çocuğu görebilir” gibi “infazı mümkün olmayan” bir kişisel ilişki hükmü yazmak, gelecekte çocuk teslimi konusunda kaos yaşanmasına neden olur.
Hakimin Protokolü Reddetmesi
Taraflar avukatsız bir şekilde dava açtığında, duruşma günü hakim protokolü inceler. Eğer hakim, protokolü kamu düzenine (örn: çocukla kişisel ilişki süreleri) veya çocuğun üstün yararına aykırı bulursa ya da hukuken muğlak bulursa, protokolü reddedebilir. Bu durumda taraflara düzeltme için süre verir veya daha kötüsü, anlaşma sağlanamadığı için davayı “çekişmeli boşanma” davasına dönüştürebilir. Bu, anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır sorusunun cevabını bilmemenin ağır bir sonucudur.
Anlaşmalı Boşanma Sürecinde Avukatın Rolü Neden Kritiktir?
Anlaşmalı boşanmada avukatın asıl görevi, “dava açmak” değil, davanın temelini “hukuken sağlam inşa etmek”tir.
Güvenli Bir Protokol Hazırlamak
Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu sorusunun “gerekli mi” kısmının cevabı burada yatar. Avukat, tarafların taleplerini dinler ve bu talepleri hukuki dile çevirir:
- Mal paylaşımının (ev, araba, banka hesapları) tam ve eksiksiz olarak yapıldığından ve başka bir davaya yer bırakmadığından emin olur.
- Nafaka (yoksulluk, iştirak) ve tazminat miktarlarını net bir şekilde belirler.
- Velayet ve kişisel ilişki günlerini (hafta sonları, bayramlar, yaz tatilleri) icra edilebilir şekilde, gün gün, saat saat yazar.
- Tarafların gelecekte birbirlerine karşı başka dava açma haklarını (örn: ziynet eşyası) saklı tutar veya bunlardan net bir dille feragat ettirir.
Bu protokol, tarafların gelecekteki hukuki güvencesidir.
Usul Hatalarını ve Zaman Kaybını Önlemek
Avukat, davanın teknik süreçlerini hatasız yönetir:
- Dava harçlarının doğru yatırılmasını sağlar.
- Gerekçeli kararın yazılmasını hızla takip eder.
- Karar tebliğ alındıktan sonra, 2 haftalık istinaf süresini beklememek için derhal “istinaftan feragat” dilekçelerini sunar.
Avukatsız yürütülen bir süreçte, tarafların bu feragat adımını bilmemesi, boşanmanın kesinleşmesini haftalarca geciktirebilir.
Duruşmada Temsil ve Hukuki Güvence
Her ne kadar anlaşmalı boşanmada tarafların bizzat duruşmaya katılması (TMK 166/3 gereği) zorunlu olsa da, avukatın duruşmada yanınızda olması kritik bir güvencedir. Hakim, protokolle ilgili teknik bir soru sorduğunda veya bir maddede tereddüt ettiğinde, avukatınız derhal hukuki açıklamayı yaparak hakimin ikna olmasını ve sürecin çekişmeliye dönmesini engeller.
Avukatlık Kanunu ve Temsil Yetkisi
Türkiye’de avukatlık mesleği ve davalarda temsil yetkisi, kanunla sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. Bir davayı başkası adına takip etme ve hukuki işlemleri yürütme tekeli avukatlara aittir.
Bu konudaki temel dayanak, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu Madde 35 hükmüdür:
Madde 35- Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, mahkeme, hakem veya yargı yetkisini haiz bulunan diğer organlar huzurunda gerçek ve tüzel kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek, bu işlere ait bütün evrakı düzenlemek, yalnız baroda yazılı avukatlara aittir.
Bu madde, “anlaşmalı boşanma dilekçemi bir arzuhalciye yazdırabilir miyim?” sorusunun cevabını da net bir şekilde “Hayır” olarak verir. Hukuki bir belge olan dilekçe ve protokolün hazırlanması, uzmanlık gerektiren bir avukatlık hizmetidir.
Soru–Cevap
Anlaşmalı boşanmada avukat tutmak şart mı?
Hayır, yasal olarak şart veya zorunlu değildir. Taraflar kendi davalarını bizzat açıp takip edebilirler. Ancak, sürecin hızlı tamamlanması ve en önemlisi, geri dönülmez hak kayıplarına (özellikle mal paylaşımı ve nafaka) uğramamak için bir avukatla çalışmak “şart” olmasa da “şiddetle gerekli”dir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Hayır, “anlaşmalı” boşanmanın doğası gereği tarafların menfaatleri ortaktır. Genellikle tek bir avukat, her iki tarafın da taleplerini dinleyerek ortak bir protokol hazırlar ve süreci her iki taraf adına da (vekalet alarak) takip edebilir.
Eğer protokolünüz hukuken mükemmelse ve tüm usul adımlarını (feragat dilekçesi vermek gibi) biliyorsanız, süreç uzamaz. Ancak protokolde bir hata varsa veya usul adımlarını atlarsanız, davanız çekişmeliye dönebilir ve aylar sürecek bir dava, yıllar süren bir mücadeleye dönüşebilir.
Bu, anlaşmalı boşanmadaki en büyük risktir. İnternetten indirilen “standart” bir protokol, sizin evliliğinize özel durumları (edinilmiş mallar, ziynetler, çocukların özel durumu vb.) asla kapsamaz. Bu, üzerinize 3 beden küçük bir kıyafet giymeye benzer; mutlaka bir yerinden patlak verir ve ileride yeni bir davaya yol açar.
Sonuç
Sonuç olarak, anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu sorusunun cevabı “Hayır” olsa da, “Gerekli mi?” sorusunun cevabı kesin bir “Evet”tir. Avukat tutmak bir lüks değil, boşanma sonrası hayatınızın mali ve hukuki geleceğini güvence altına alan bir tedbirdir.
En “basit” görünen anlaşmalı boşanma süreci ve aşamaları dahi, bir avukatın uzmanlığı olmadan yürütüldüğünde, tarafların “anlaştıklarını zannettikleri” ancak aslında gelecekte büyük anlaşmazlıklara yol açacak bir karara imza atmalarıyla sonuçlanabilir.
İletişim
Anlaşmalı boşanma sürecinizi hukuki güvence altında, hızlı ve hak kaybı yaşamadan tamamlamak ve protokolünüzün geleceğinizi korumasını sağlamak için deneyimli ekibimizle yanınızdayız.
Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014