Şiddet mağduru kadınların, yaşadıkları ortamdan uzaklaşma kararı alırken karşılaştıkları en büyük engel ekonomik yetersizlik ve “gidecek yerim yok” korkusudur. Devlet, bu çaresizliğin şiddete boyun eğmeyle sonuçlanmaması için 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri çerçevesinde çok önemli sosyal destek mekanizmaları geliştirmiştir. Şiddet uygulayanı evden uzaklaştırmanın yanı sıra, mağdura “geçici maddi yardım” yapılması ve “barınma yeri” sağlanması, kanunun en işlevsel yönlerinden biridir. Peki, şiddet mağdurları için hayati olan geçici maddi yardım başvurusu nereye yapılır ve hangi şartları taşımak gerekir?
Bu yardımlar, bir “sosyal yardım” (fakirlik maaşı) statüsünde değildir; doğrudan şiddet mağduru olmanın getirdiği bir “koruyucu tedbir” niteliğindedir. Bu nedenle, genel sosyal yardımlardan farklı ve daha hızlı bir prosedüre tabidir.
Mülki Amir Tarafından Verilen Tedbirler
6284 sayılı Kanun, tedbir kararlarını “Hakim” ve “Mülki Amir” (Vali/Kaymakam) yetkisi olarak ikiye ayırmıştır. Barınma ve maddi yardım, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde doğrudan Mülki Amir tarafından verilebilen idari tedbirlerdir.
Bu yetkinin yasal dayanağı 6284 Sayılı Kanun Madde 3 hükmüdür:
“(1) Bu Kanun kapsamındaki kişilerle ilgili olarak aşağıdaki tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere mülkî amir tarafından karar verilebilir: a) Kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması. … c) Geçici maddi yardım yapılması.”
Yani mağdur, mahkeme kararı beklemeksizin Kaymakamlık veya Valilik bünyesindeki birimlere ya da ŞÖNİM’e (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) başvurarak bu haklardan yararlanabilir.
Geçici Maddi Yardım Başvuru Şartları
Geçici maddi yardım, şiddet mağdurunun hayatını idame ettirebilmesi için ödenen nakdi destektir. Bu yardımı alabilmek için şu şartlar aranır:
- Şiddet Mağduru Olmak: Fiziksel, psikolojik veya ekonomik şiddete uğradığınızı beyan etmeniz veya belgelemeniz (darp raporu vb.) gerekir.
- Koruma Kararı: Genellikle hakkında koruma tedbiri kararı verilmiş kişiler bu yardımdan öncelikli yararlanır.
- İhtiyaç Durumu: Mağdurun, şiddet nedeniyle ekonomik yoksunluğa düştüğünün tespiti yapılır.
Başvuru sırasında izlenecek 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır? prosedürleri, aynı zamanda maddi yardım talebinin de zeminini oluşturur. Dilekçenizde “geçici maddi yardım” talebinizi de açıkça belirtmeniz, sürecin tek elden yürümesini sağlar.
Yardım miktarı, her yıl asgari ücret endeksine göre belirlenen “günlük birim tutarı” üzerinden hesaplanır. Ödemeler, tedbir süresince (genellikle 6 aya kadar) aylık olarak PTT veya banka hesabı aracılığıyla yapılır.
Barınma Yeri (Sığınma Evi) Sağlanması
Can güvenliği riski nedeniyle evinde kalamayan veya gidecek bir akrabası olmayan mağdurlar için “barınma yeri sağlanması” tedbiri uygulanır. Bu kapsamda mağdur:
- Kadın Konukevleri (Sığınma Evleri): Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na veya belediyelere bağlı konukevlerine yerleştirilir.
- Kamu Misafirhaneleri: Acil durumlarda polisevi veya öğretmenevi gibi kamu tesislerinde geçici konaklama sağlanabilir.
Barınma talebi, karakola gidildiği anda “kalacak yerim yok” beyanıyla yapılabilir. Kolluk kuvvetleri, mağduru ve varsa çocuklarını güvenli bir şekilde ilgili kuruma teslim etmekle yükümlüdür.
Sağlık Güvencesi ve Psikolojik Destek
Şiddet mağduru kadınların çoğu, evden ayrıldıklarında eşlerinin üzerinden yararlandıkları sağlık güvencesini kaybetme korkusu yaşarlar. Ancak 6284 sayılı Kanun bu konuda da özel bir koruma getirmiştir. Hakkında koruyucu tedbir kararı verilen kişilerin, eğer herhangi bir sosyal güvenceleri yoksa, Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri devlet tarafından karşılanır. Yani mağdur, “gelir testi” şartı aranmaksızın sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaya devam eder.
Ayrıca, yaşanan travmanın atlatılması için rehabilitasyon desteği de kanun kapsamındadır. Mağdurun talebi üzerine veya resen, Bakanlık bünyesindeki uzmanlar tarafından psikolojik, meslekî ve hukukî danışmanlık hizmeti verilmesi sağlanır. Bu destekler, maddi yardım kadar hayati olan “iyileşme” sürecinin bir parçasıdır.
Kreş Yardımı ve Diğer Destekler
Maddi yardım ve barınmanın yanı sıra, çalışmak zorunda olan ancak çocuğunu bırakacak yeri olmayan anneler için “kreş yardımı” tedbiri de mevcuttur.
Mülki amir veya Hakim, şiddet mağduru kadının çalışabilmesi ve toplumsal hayata entegre olabilmesi için, 4 ay (gerektiğinde uzatılabilir) süreyle asgari ücretin belirli bir oranında kreş desteği sağlanmasına karar verebilir. Bu ödeme genellikle doğrudan kreş hizmetini veren kuruma yapılır.
Soru–Cevap
Eşimden nafaka alıyorum, yine de geçici maddi yardım alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Geçici maddi yardım, nafaka hükmü verilene kadar veya nafaka tahsil edilemeyen durumlarda mağdurun acil ihtiyaçları için verilen bir destektir. Ancak nafaka bağlanıp düzenli tahsil edilmeye başlandığında, devlet tarafından yapılan geçici yardım kesilebilir veya mahsup edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Başvurular ivedilikle değerlendirilir. Kaymakamlık veya ŞÖNİM tarafından yapılan inceleme sonucunda genellikle 7-15 gün içerisinde karar verilir ve ödemeler başlatılır.
Çalışıyor olmanız yardıma engel değildir. Önemli olan “şiddet nedeniyle ekonomik zorluk yaşayıp yaşamadığınızdır”. Örneğin, eşiniz maaşınıza el koyuyorsa veya şiddet yüzünden evinizi ayırmak zorunda kaldıysanız ve maaşınız yetmiyorsa, gelir durumunuza bakılmaksızın destek sağlanabilir.
Sığınma evlerinin (kadın konukevleri) güvenlik prosedürleri gereği, yerin deşifre edilmemesi için cep telefonu kullanımına kısıtlamalar getirilebilir veya akıllı telefonlar yerine kamerasız telefonlar kullanılması istenebilir. Bu kurallar mağdurun ve diğer kalanların can güvenliği içindir.
Evet. Barınma yeri sağlanırken, mağdurun beraberindeki çocuklar da (kız çocukları yaş sınırı olmaksızın, erkek çocukları belirli bir yaşa kadar -genellikle 12 yaş-) anneleriyle birlikte konukevine kabul edilir.
Evet, alabilirsiniz. Geçici maddi yardım alabilmek için mutlaka sığınma evinde kalma şartı yoktur. Güvenliğinizi sağlamak kaydıyla ailenizin veya bir yakınınızın yanında kalırken de, ekonomik yoksunluk içinde olduğunuzu ispatlayarak (çalışmıyor olmak, geliri olmamak vb.) maddi yardım talep edebilirsiniz.
Sonuç
Ekonomik bağımlılık, şiddet döngüsünü kıramamanın en büyük nedenidir. Ancak devletin sunduğu imkanlar, mağdurlara “ya şiddet ya sokak” ikilemi dışında üçüncü bir yol sunar. Geçici maddi yardım başvurusu ve barınma talepleri, yeni bir hayata adım atarken ihtiyaç duyulan ilk can suyudur. Bu sosyal hakların, Koruma Kararı Başvuru Süreci ile eşgüdümlü olarak talep edilmesi, mağduriyetin en aza indirilmesini sağlar.
İletişim
Geçici maddi yardım dilekçesi, barınma talebi, kreş yardımı başvurusu ve şiddet mağduru haklarının takibi konusunda deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014