Boşanma kararı alan çiftlerin karşılaştığı ilk ve en yakıcı sorunlardan biri barınma ihtiyacıdır. “Dava sürerken evde kim kalacak?”, “Eşim evi benden habersiz satabilir mi?” veya “Beni evden atabilir mi?” soruları, hukuki sürecin en gergin anlarını oluşturur. Türk Medeni Kanunu, bu kaotik dönemde zayıf olan tarafı ve özellikle çocukları korumak adına ortak konutun tahsisi konusunda hakime geniş yetkiler vermiştir. Mülkiyet kimde olursa olsun, barınma hakkının korunması ve aile konutunun güvence altına alınması süreci, Boşanma Sonrası Haklar ve Yükümlülükler sistematiği içinde öncelikli olarak çözülmesi gereken bir “geçici tedbir” konusudur.
Boşanma davası açıldığında hakim, tarafların barınmasına, geçimine ve malların yönetimine dair gerekli önlemleri re’sen (kendiliğinden) almak zorundadır. Bu aşamada evin tapusunun kime ait olduğu ikinci planda kalır. Önemli olan, dava sonuçlanana kadar eşlerin ve çocukların mağdur olmadan yaşamlarını sürdürebileceği bir düzenin kurulmasıdır.
Aile Konutu Şerhi ve Satışın Engellenmesi
Boşanma sürecinde en büyük risklerden biri, tapu sahibi olan eşin diğer eşi cezalandırmak veya mal kaçırmak amacıyla ortak konutu satmaya çalışmasıdır. Hukukumuzda “Aile Konutu” kavramı, eşlerin yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği mekana özel bir koruma zırhı getirir.
Bu korumanın yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesidir. Türk Medeni Kanunu Madde 194 hükmü şöyledir:
“Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.”
Bu maddeye göre, tapu eşinizin üzerine olsa bile, o ev “aile konutu” vasfındaysa sizin rızanız olmadan satılamaz veya ipotek ettirilemez. Eğer tapuda “aile konutu şerhi” yoksa, boşanma davası açılmadan önce veya dava ile birlikte Tapu Müdürlüğü’ne veya Mahkemeye başvurarak bu şerhin işlenmesi hayati önem taşır. Aksi takdirde, iyi niyetli üçüncü kişilere yapılan satışlar geçerli olabilir ve evden tahliye riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz.
Mahkeme Kararıyla Ortak Konutun Tahsisi
Eşler aynı evde yaşamaya devam edemeyecek noktaya geldiyse ve kimin evden ayrılacağı konusunda anlaşamıyorlarsa, hakim duruma müdahale eder. Ortak konutun tahsisi kararı verilirken hakim şu kriterleri göz önünde bulundurur:
- Çocukların Velayeti: Genellikle çocuklar kimin yanında kalacaksa, evin kullanım hakkı (tahsisi) o ebeveyne verilir. Çocuğun düzeninin bozulmaması esas ilkedir.
- Eşlerin Mağduriyet Durumu: Kalacak başka yeri olmayan, ekonomik gücü zayıf olan taraf korunur.
- Şiddet Riski: Eğer aile içi şiddet söz konusuysa, 6284 sayılı kanun gereği şiddet uygulayan eş evden uzaklaştırılır ve konut mağdur eşe tahsis edilir.
Bu tahsis kararı, mülkiyet hakkını değiştirmez. Yani ev kocanın üzerineyse tapu kocada kalmaya devam eder, ancak kadın (ve çocuklar) dava bitene kadar o evde oturma hakkına sahip olur. Koca, mülk sahibi olduğunu iddia ederek kadını evden çıkaramaz.
Boşanma Sonrası Süreç ve Tahliye
Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte, dava süresince verilen “tedbir” niteliğindeki tahsis kararları da kural olarak sona erer. Ancak mahkeme, boşanma kararında kadının ve çocukların belirli bir süre daha o evde oturmasına (örneğin nafaka karşılığı olarak intifa hakkı tanınmasına) karar verebilir.
Eğer evlilik birliği sona ermiş ve taraflar ayrı evlere taşınmışsa, yapılacak ilk işlerden biri resmi adres kayıtlarını ve buna bağlı kimlik bilgilerini güncellemektir. Bu bürokratik işlemlerin nasıl yapılacağı, Boşanma Sonrası Kimlik, Ehliyet ve Pasaport Yenileme İşlemleri rehberimizde detaylıca anlatılmıştır. Adres değişikliğinin zamanında bildirilmemesi, tebligatların eski adrese gitmesine ve hak kayıplarına neden olabilir.
Kiralık Evlerde Durum
Eğer ortak konut kiralıksa, hakim kiracı sıfatını taşımayan eşin de konutta kalmaya devam etmesine karar verebilir. Bu durumda kiralayan (ev sahibi), sözleşmenin tarafı değiştiği gerekçesiyle eşi evden çıkaramaz. Mahkemenin verdiği ortak konutun tahsisi kararı, kira sözleşmesinin tarafı olmayan eşi de sözleşmenin tarafı haline getirir ve güvence altına alır.
Soru–Cevap
Eşim evin kilidini değiştirdi, eve giremiyorum, ne yapmalıyım?
Eşinizin sizi müşterek konuta almaması veya kilidi değiştirmesi “ekonomik ve psikolojik şiddet” kapsamındadır. Derhal Aile Mahkemesi’ne başvurarak “Müşterek konutun size tahsisini” ve eşinizin bu davranışının engellenmesini talep edebilirsiniz. Ayrıca polis eşliğinde tutanak tutturarak eve girişiniz sağlanabilir veya eşinize uzaklaştırma kararı aldırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Hayır, atamaz. Evin tapusunun kimde olduğu, evlilik birliği devam ederken veya boşanma davası sürerken bir tarafın diğerini sokağa atma hakkını vermez. Mahkemeden tahsis kararı alarak, mülkiyet eşinizde olsa bile evde oturmaya devam edebilirsiniz.
Mahkeme konutu eşlerden birine (genellikle kadına) tahsis ettiğinde, o evin elektrik, su, doğalgaz gibi giderlerinin kim tarafından ödeneceğini de karara bağlayabilir. Genellikle “tedbir nafakası” içinde bu giderler de hesaplanır veya kocanın faturaları ödemeye devam etmesine hükmedilebilir.
Hayır, gerekmez. Tapu Müdürlüğü’ne giderek evlilik cüzdanınız ve muhtarlıktan alacağınız “yerleşim yeri belgesi” ile tek başınıza başvurup tapuya “Aile Konutudur” şerhini işletebilirsiniz. Eşinizin haberi veya onayı olmadan bu işlemi yaparak evin satılmasını engelleyebilirsiniz.
Kural olarak boşanma kesinleşince ortak konut vasfı sona erer. Ancak mal paylaşımı davası sonucunda evin mülkiyeti size geçerse veya mahkeme “aile konutunun özgülenmesi” (TMK 240) kapsamında evin kullanım hakkını size verirse oturmaya devam edebilirsiniz. Aksi halde mülk sahibi eş tahliye davası açabilir.
Sonuç
Barınma hakkı, boşanma sürecinin en temel insani boyutudur. Eşlerin mülkiyet iddiaları, çocukların ve mağdur eşin barınma ihtiyacının önüne geçemez. Aile konutu şerhi ve tahsis kararları, bu zorlu süreçte başınızı sokacak bir çatının güvencesidir. Sürecin, Boşanma Sonrası Yaşam (Sosyal/Pratik Haklar) kapsamında sadece hukuki değil, pratik yaşam dinamikleri de gözetilerek yönetilmesi gerekir.
İletişim
Evden uzaklaştırma kararları, tapuya aile konutu şerhi koydurma, ortak konutun tahsisi ve tahliye engelleme süreçlerinizde, deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014