Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini sonlandırmanın en hızlı ve en az çekişmeli yoludur. Bu sürecin hukuki temelini ise tarafların üzerinde anlaştığı ve mahkemeye sunduğu “anlaşmalı boşanma protokolü” oluşturur. İnternette bir anlaşmalı boşanma protokolü örneği bulmak kolay olsa da, her evliliğin ve boşanmanın kendine özgü dinamikleri vardır. Bu nedenle, hazır bir örneği doğrudan kullanmak yerine, protokolün içeriğinin kendi durumunuza uygun olarak dikkatlice düzenlenmesi hayati önem taşır. Protokoldeki eksik veya hatalı bir madde, boşanma sonrasında ciddi hukuki sorunlara yol açabilir. Bu rehber, anlaşmalı boşanma davaları kapsamında, bir anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması gereken temel unsurları ve hazırlanırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini detaylı bir şekilde açıklamaktadır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir ve Neden Önemlidir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmak isteyen eşlerin, boşanmanın hukuki ve mali sonuçları (nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı vb.) üzerinde vardıkları mutabakatı içeren yazılı bir sözleşmedir. Bu protokol, boşanma davası dilekçesiyle birlikte mahkemeye sunulur ve hâkim tarafından onaylanmasıyla birlikte mahkeme kararının ayrılmaz bir parçası haline gelir. Anlaşmalı boşanma protokolünün önemi, tarafların gelecekteki hak ve yükümlülüklerini net bir şekilde belirlemesi ve olası anlaşmazlıkları en baştan önlemesidir. Hâkimin protokolü onaylaması için, protokolün kanuna, ahlaka ve özellikle çocukların üstün yararına uygun olması gerekir.
Protokolün Yasal Dayanağı (TMK 166/3)
Anlaşmalı boşanmanın ve dolayısıyla protokolün geçerliliğinin temel yasal dayanağı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 166/3 (TMK 166/3)‘tür:
Madde 166/3: … Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, … boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi [protokolü] uygun bulması şarttır.
Alıntılanan bu kanun maddesi, hâkimin protokolü inceleyip onaylamasının, anlaşmalı boşanma kararının verilebilmesi için zorunlu bir şart olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle, hazırlanan protokolün hâkimin onaylayacağı nitelikte, açık, net ve hukuka uygun bir metin olması zorunludur.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 1: Taraf Bilgileri
Protokolde bulunması gereken birinci unsur tarafların kişisel bilgileridir. Eşlerin adları, soyadları, TC kimlik numaraları ve adresleri işbu metinde yer alması gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 2: Eşlerin İradesi
Çekişmeli boşanma davalarında yer almayan ancak anlaşmalı boşanma protokolü içinde bulunan en önemli unsurlardan biri; eşlerin boşanma isteklerine ilişkin ortak irade beyanında bulunmalarıdır. Ortak iradenin hiçbir baskı altında olmadan hür irade biçiminde beyan edilmesi gerekmektedir. İlgili kanun maddesinde de belirtildiği gibi, taraflar ilk duruşmada anlaşmalı boşanma iradelerini hâkim huzurunda ve bizzat kendileri bildirmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 3: Çocuk veya Çocukların Velayeti
Var ise çocuk veya çocukların velayetine ilişkin düzenleme de anlaşmalı boşanma protokolü içerisinde yer almalıdır. Protokol içeriğinde çocukların velayetinin kimde olacağı ile çocuk veya çocukların kimlik bilgileri açık bir şekilde ifade edilmelidir. Örneğin: “Tarafların evlilik birliğinden doğan 17/08/20XX doğum tarihli Ali (T.C.: 12XXXXXXX12) ile 06/04/20XX doğumlu Bülent (T.C.: 1234XXXX01) isimli müşterek çocukların velayetlerinin davacı anneye verileceği hususuna ilişkin taraflar aralarında anlaşma sağlanmıştır.” Çocuk veya çocukların velayeti hususunda hâkimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Taraflar kendi aralarında anlaşmış olsalar bile, hâkim çocuk veya çocukların menfaatini gözeterek farklı bir karar verebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 4: Çocuk veya Çocuklarla Kişisel İlişki
Velayeti kendisine verilmeyen eşin çocuğunu veya çocuklarını ziyaret etme hakkı olduğu kadar, ebeveynleriyle kişisel ilişki kurmak çocuk için de bir haktır. Bu bağlamda, çocuk veya çocukların velayeti hususunda anlaşmaya varıldıktan sonra, tarafların kişisel ilişki kurması konusu da protokole eklenmelidir. Anlaşmalı boşanma protokolü içine çocuk veya çocuklarla kişisel ilişki düzenlemesi eklenirken, çocuk veya çocukların üstün yararı esas alınmalıdır. Yaş, eğitim durumu, sağlık durumu, uyku düzeni, kültürel ve spor faaliyetleri göz önüne alınarak gün ve saat düzenlemesi yapılmalıdır. Yaz tatilleri, sömestr tatilleri, ara tatiller, doğum günleri, dini ve milli bayramlar, özel günler, anneler günü, babalar günü, yılbaşı, telefon görüşmeleri gibi tüm durumlar için de düzenleme yapmak, taraflar arasında sonradan oluşabilecek anlaşmazlıkları ortadan kaldırmak ve hak kayıplarını engellemek için önem teşkil etmektedir. Örneğin: “Her ayın ikinci ve dördüncü Cumartesi günü saat 10.00’dan Pazar saat 18.00’a kadar anne evinden alınıp anne evine bırakılmak üzere kişisel ilişki tesisinde taraflar anlaşmaya varmışladır.”
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 5: İştirak Nafakası
Boşanma durumu yalnızca eşler arasındaki ilişkiyi sona erdirmektedir. Ebeveynlerin çocuklarına karşı sorumlulukları evlilik birliğinde olduğu gibi devam etmektedir. Bu nedenle, çocuk veya çocukların velayetini alan eş, iştirak nafakası talep edebilir. İştirak nafakası hususu, anlaşmalı boşanma protokolünde yer alması gereken zorunlu içeriklerdendir. Düzenleme gerçekleştirilirken, iştirak nafakasının kim tarafından, ne zaman ve nasıl ödeneceğine dair açık bir düzenleme yapılması gerekmektedir. Örneğin: “Davalı baba, çocuklar için ayrı ayrı XXXX TL den toplamda XXXXX TL iştirak nafakasını davacı annenin T.C. A Bankası A.Ş. B Şubesi’nde bulunan İBAN NO:TR xxxx xxxx xxxx xxxx xxxx xxxx nolu hesabına her ayın 1’inde yatıracaktır. İştirak nafaka miktarı her yıl 5 Ocak tarihinde TEFE-TÜFE ortalamasına göre arttırılacaktır. Nafaka dışında olmak üzere müşterek çocuk veya çocuklara ait sağlık, eğitim, kurs ücreti gibi giderler ise anne baba arasında eşit bir şekilde paylaştırılacaktır. Bu kapsamda, davacı anne gerekli evrak, bilgi ve belgeleri davalı baba ile paylaşacaktır. Davalı baba, belirtilen masrafların oluşması halinde, iştirak nafakasını yatıracağı hesaba 10 gün içinde kendisine düşen miktarı yatıracaktır.”
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 6: Yoksulluk Nafakası
Taraflardan birinin yoksulluk nafakasına dair bir talebinin olması halinde, anlaşmalı boşanma protokolüne açıkça hangi tarafın hangi tarafa ne miktarda yoksulluk nafakası ödeyeceği, ne zaman ve nasıl ödeyeceğine dair bir düzenlemenin eklenmesi gerekmektedir. Tarafların birbirinden yoksulluk nafakası talebi bulunmuyorsa, bu da açıkça anlaşmalı boşanma protokolü örneği içinde yer almalıdır. Örneğin: “Tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden yoksulluk nafakasına ilişkin bir talepleri bulunmamaktadır.”
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 7: Maddi ve Manevi Tazminat
Maddi ve manevi tazminat, diğer maddi taleplerde olduğu gibi açık bir şekilde düzenlenmeli, hangi tarafın hangi tarafa ne miktarda tazminat ödeyeceği, ne zaman ve nasıl ödeyeceğine dair bir düzenleme eklenmelidir. Tarafların birbirinden maddi ve manevi tazminat talebi bulunmuyorsa, bu anlaşma da açıkça anlaşmalı boşanma protokolü içinde yer almalıdır. Örneğin: “Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talebi yoktur.”
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 8: Dava ve Yargılama Giderleri
Her davada olduğu gibi, boşanma davalarında da harç gibi birtakım masraflar bulunmaktadır. Taraflar, anlaşmalı boşanma protokolü içerisinde dava ve yargılama giderlerinin kim tarafından karşılanacağına dair bir düzenleme yapmalıdır. Örneğin: “Dava ve yargılama giderleri davalı tarafından karşılanacaktır.”
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İçeriği 9: Avukatlık Ücretleri
Boşanma sürecinde taraflar kendilerini vekil ile temsil ettirme hakkına sahiptir. Bu durumdan doğabilecek avukatlık ücretlerinin kim tarafından ödeneceği anlaşmalı boşanma protokolü içinde açıkça ifade edilmelidir.
Soru–Cevap
Anlaşmalı boşanma protokolü örneği yeterli midir?
Hazır bir anlaşmalı boşanma protokolü örneği, protokolün genel yapısını anlamak için faydalıdır ancak tek başına yeterli değildir. Her boşanmanın kendine özgü mali durumu, çocukların ihtiyaçları ve tarafların beklentileri farklıdır. Bu nedenle, protokolün bir avukat tarafından sizin özel durumunuza göre hazırlanması veya en azından kontrol edilmesi, gelecekte yaşanabilecek hak kayıplarını önlemek için en güvenli yoldur.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Hayır, anlaşmalı boşanma protokolünün noter onaylı olması zorunlu değildir. Tarafların kendi aralarında imzalayıp mahkemeye sunmaları yeterlidir. Ancak taraflar dilerse, protokolü noterde de düzenletebilirler.
Protokol mahkemeye sunulup hâkim tarafından onaylandıktan ve boşanma kararı verildikten sonra, genellikle protokolden tek taraflı olarak dönülemez. Ancak kararın kesinleşmesinden önce veya sonra, bazı istisnai durumlarda (hata, hile, tehdit gibi) protokolün iptali veya uyarlanması için dava açılabilir.
Boşanma kararı kesinleştikten sonra, protokoldeki nafaka miktarı veya kişisel ilişki düzenlemesi gibi konularda “durumun değişmesi” (TMK 331) halinde uyarlama davası açılabilir. Ancak mal paylaşımı gibi kesin hükümler genellikle değiştirilemez.
Sonuç
Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanma sürecinin en önemli belgesidir ve tarafların gelecekteki yaşamlarını doğrudan etkiler. İnternette bulunan bir anlaşmalı boşanma protokolü örneği size yol gösterse de, içeriğinin eksiksiz, net ve hukuka uygun olması şarttır. Hak kaybı yaşamamak ve boşanma sonrasında yeni hukuki sorunlarla karşılaşmamak için bu belgenin hazırlanması aşamasında profesyonel hukuki yardım almak büyük önem taşır. Konuyla ilgili daha fazla detayı anlaşmalı boşanma protokolü sayfamızda bulabilirsiniz.
İletişim
Anlaşmalı boşanma protokolünüzün hazırlanması veya mevcut protokolünüzün incelenmesi konusunda hukuki desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014