Boşanma kararı alan bireylerin hukuki süreçle ilgili en çok merak ettiği konuların başında maliyetler gelir. Bir dava açmanın devlete ödenmesi gereken zorunlu bir bedeli vardır. Genel Boşanma Süreci, sadece hukuki argümanların değil, aynı zamanda mali yükümlülüklerin de yönetilmesini gerektirir. “Dava açmak istiyorum ama cebimden ne kadar çıkacak?” sorusu, sürecin planlanması açısından kritiktir.
Halk arasında genel olarak “mahkeme masrafı” diye adlandırılan ödemeler, aslında hukuken birbirinden farklı kalemlerden oluşur. Devletin aldığı vergi niteliğindeki harçlar ile yargılama faaliyetleri (tebligat, bilirkişi vb.) için alınan avanslar farklıdır. Bu rehberde, boşanma harcı kavramını, dava açılışında ödenmesi gereken kalemleri ve bu masrafların davanın türüne göre nasıl değiştiğini detaylandırdık.
Dava Açılışında Ödenen Maliyet Kalemleri
Boşanma davası açarken mahkeme veznesine yatırılan toplam tutar, tek bir kalemden oluşmaz. Vezneye gittiğinizde veya UYAP üzerinden ödeme yaptığınızda karşınıza çıkan tahakkuk fişinde şu üç ana başlığı görürsünüz:
1. Başvurma Harcı
Davanın konusuna veya türüne bakılmaksızın, mahkemeye “başvurmanın” bedeli olarak alınan maktu (sabit) bir harçtır. Her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile güncellenir. Anlaşmalı veya çekişmeli olması bu kalemi değiştirmez.
2. Peşin Harç
Boşanma davaları, konusu para olmayan (maktu) davalar statüsünde olduğu için, dava açılışında sabit bir “Peşin Harç” alınır. Ancak, boşanma ile birlikte mal rejimi veya yüksek miktarlı tazminatlar talep ediliyorsa durum değişebilir. Genellikle boşanmanın kendisi için cüzi bir maktu harç yatırılır.
3. Gider Avansı
Maliyetin en büyük kısmını oluşturan kalemdir. Gider avansı, devletin kasasına giren bir vergi değildir; davanın yürütülmesi için kullanılacak bir “depozito”dur. Mahkeme bu parayı şunlar için kullanır:
- Karşı tarafa gönderilecek tebligatlar (Posta masrafı).
- Tanıkların dinlenmesi için yapılacak yazışmalar.
- Gerekirse bilirkişi veya pedagog ücretleri.
- Dosyanın başka kurumlara gönderilmesi.
Bu ödemelerin ne zaman ve nasıl yapılacağı konusundaki detayları boşanma davası açarken para ödenir mi başlıklı makalemizden inceleyebilirsiniz.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Dava Maliyet Farkı
Boşanma harcı (başvurma ve peşin harç) her iki dava türünde de aynıdır. Ancak “Gider Avansı” konusunda ciddi bir fark vardır.
- Anlaşmalı Boşanma: Tek celsede bittiği, tanık dinlenmediği ve bilirkişi incelemesi yapılmadığı için gider avansı çok düşük tutulur. Genellikle sadece 2-3 tebligatlık bir masraf alınır.
- Çekişmeli Boşanma: Süreç yıllarca sürebilir. 5-6 duruşma, her duruşma için tebligatlar, tanık ücretleri, pedagog incelemesi ve sosyal ekonomik durum araştırması gibi işlemler yapılacağı için mahkeme başlangıçta daha yüksek bir gider avansı talep eder.
Yargılama Giderlerini Kim Öder?
Dava açarken tüm harç ve masrafları davacı (davayı açan) taraf peşin olarak öder. Ancak bu, paranın tamamen cebinizden çıkacağı anlamına gelmez. Hukukumuzda temel kural şudur: “Yargılama giderleri, haksız çıkan tarafa yükletilir.”
Davanın sonunda haklı çıkarsanız, mahkeme başlangıçta yatırdığınız harçların ve masrafların davalıdan (karşı taraftan) alınıp size verilmesine hükmeder. Bu sürecin işleyişi ve istisnaları hakkında detaylı bilgi için boşanma davalarında ücreti hangi taraf öder konulu rehberimize göz atabilirsiniz.
Yasal Dayanak ve Tarife
Mahkemelerin kafasına göre harç belirleme yetkisi yoktur. Tüm rakamlar kanunla belirlenir.
492 Sayılı Harçlar Kanunu, hangi davadan ne kadar harç alınacağını (1) Sayılı Tarife ile düzenler:
“Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
Aile mahkemelerinde görülen boşanma davaları “Maktu” (Sabit) harca tabidir. Bu da boşanma davası açmanın maliyetini, milyarlık ticari davalara göre çok daha erişilebilir kılar.
Harçlar Nasıl ve Nereye Yatırılır?
Dava açılışında harçlar iki yolla ödenebilir:
- Fiziki Başvuru: Adliyedeki Mahkeme Veznelerine nakit olarak.
- Online Başvuru: UYAP Vatandaş Portal veya Avukat Portal üzerinden kredi kartı (Sanal POS) ile.
Ödeme yapılmadan dosya “Esas Numarası” almaz, yani dava açılmış sayılmaz. Harçların eksik yatırılması durumunda mahkeme “Harç Tamamlama Muhtırası” gönderir ve süre verir. Bu sürede tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
Soru Cevap
Boşanmaktan vazgeçersem yatırdığım harcı geri alabilir miyim?
Davanızdan feragat ederseniz veya eşinizle barışırsanız, yatırdığınız “Başvurma Harcı” devlete gelir kaydedildiği için iade edilmez. “Peşin Harç”ın bir kısmı iade edilebilir. Ancak asıl iade, kullanılmayan “Gider Avansı”ndan yapılır. Dosyada henüz harcanmamış (tebligat yapılmamış, bilirkişi atanmamış) para varsa, bu tutar İBAN numaranıza iade edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Yargılama sırasında yatırdığınız avans biterse (örneğin ekstra bilirkişi gerekirse), mahkeme size “Gider Avansı Tamamlama” ihtarı gönderir. Genellikle 2 haftalık kesin süre verilir. Yatırmazsanız o işlem (örneğin bilirkişi) yapılmaz, bu da davanızı kaybetmenize yol açabilir.
Mahkeme vezneleri veya UYAP sistemi doğrudan taksit yapmaz, tek çekim çalışır. Ancak ödeme yaptıktan sonra bankanızın mobil uygulaması üzerinden bu harcamayı sonradan taksitlendirebilirsiniz.
Evet, mahkeme harçları ve masraflar, her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen “Yeniden Değerleme Oranı”na göre güncellenir. Bu nedenle dava açılacak tarihteki güncel tarife geçerli olur. Ancak boşanma harçları “maktu” (sabit) olduğu için genellikle asgari ücrete oranla makul seviyelerde kalır.
Sonuç
Boşanma harcı, hukuki sürecin başlaması için aşılması gereken ilk mali eşiktir. Bu tutarlar, davanın türüne ve yapılacak işlemlere göre değişkenlik gösterir. Masrafların doğru hesaplanması ve zamanında yatırılması, davanın usulden reddedilmemesi için hayati önem taşır. Mali süreçlerin yönetimi ve olası muafiyet durumları hakkında daha kapsamlı bilgi edinmek için Boşanma Davası Maliyeti ve Masraflar kategorisindeki diğer yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
İletişim
Dava açılış maliyetleri, harç hesaplamaları ve sürecin ekonomik boyutu hakkında profesyonel destek almak için deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014