Çekişmeli boşanma davası açmayı düşünen veya bu sürecin içinde olan tarafların en çok merak ettiği ve endişe duyduğu konu, davanın ne zaman sonuçlanacağıdır. Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer sorusunun, anlaşmalı boşanmanın aksine, net ve sabit bir cevabı yoktur. Anlaşmalı boşanma tek celsede birkaç ay içinde sonuçlanabilirken, çekişmeli boşanma; delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları ve mahkemelerin iş yükü gibi birçok değişkene bağlı olarak yıllarca sürebilir.
Bu süreç, tarafların uzlaşamadığı iddiaların kanıtlanmasını gerektiren karmaşık bir hukuki mücadeledir. Çekişmeli boşanma davaları ve sebepleri ne kadar karmaşıksa (örn: mal kaçırma iddiaları, velayet için kapsamlı inceleme), davanın süresi de o oranda uzayacaktır. Bu makalede, çekişmeli boşanma davasının süresini etkileyen temel faktörleri ve davanın yasal aşamalarını inceleyeceğiz.
Çekişmeli Boşanma Davası Neden Uzun Sürer?
Bu davaların uzun sürmesinin temel nedeni, “ispat” yükümlülüğüdür. Çekişmeli boşanma nedir sorusunun cevabında da belirtildiği gibi, bu davalarda hâkim, tarafların iddialarını araştırmak, delilleri toplamak ve kimin ne oranda kusurlu olduğuna karar vermek zorundadır. Bu araştırma süreci “tahkikat aşaması” olarak bilinir ve davanın en uzun kısmını oluşturur.
Süreyi doğrudan etkileyen faktörler şunlardır:
- Delillerin Toplanması: Tarafların sunduğu delillerin (banka kayıtları, telefon dökümleri, sosyal medya yazışmaları, otel kayıtları vb.) ilgili kurumlardan istenmesi ve dosyaya girmesi zaman alır.
- Tanıkların Dinlenmesi: Davada gösterilen tanıkların sayısı ve bu tanıkların duruşmalara gelip beyanda bulunmaları için birden fazla celse gerekebilir.
- Bilirkişi Raporları: Mal paylaşımı, ziynet eşyaları veya velayet (sosyal inceleme uzmanı) gibi teknik konularda bilirkişi incelemesi gerekirse, raporun hazırlanması ve tarafların bu rapora itirazları süreci uzatır.
- Mahkemenin İş Yükü: Davanın görüldüğü Aile Mahkemesi’nin yoğunluğu, duruşma tarihlerinin (celselerin) arasını açabilir (örn: 3-5 ayda bir duruşma yapılması).
Çekişmeli Boşanma Davasının Yasal Aşamaları
Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer sorusunun cevabı, bu yasal aşamaların her birinin ne kadar sürede tamamlanacağına bağlıdır. Süreç, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca belirli bir usule tabidir.
1. Dilekçeler Aşaması
Dava, davacının “dava dilekçesi”ni sunmasıyla başlar. Bu dilekçe davalıya tebliğ edilir. Davalının 2 hafta içinde “cevap dilekçesi” verme hakkı vardır. Bu cevaba karşı davacının 2 haftalık “cevaba cevap (replik)” ve davalının da bu dilekçeye karşı 2 haftalık “ikinci cevap (düplik)” hakkı bulunur. Sadece bu dilekçe teatisi (karşılıklı verilmesi) bile, tebligat süreleriyle birlikte 2-3 ayı bulabilir.
2. Ön İnceleme Aşaması
Dilekçeler tamamlandıktan sonra, mahkeme “ön inceleme duruşması” için bir gün belirler. Bu, çekişmeli boşanma davasında ilk duruşma olarak da bilinir. Bu duruşmanın yasal çerçevesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 137 ile çizilmiştir.
Madde 137- (1) Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme ön incelemede; dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar, tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder ve bu hususları tutanağa geçirir.
(2) Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.
Bu madde, ön incelemenin davanın “yol haritası” olduğunu gösterir. Hâkim, bu duruşmada tarafların anlaşamadığı konuları (uyuşmazlık) netleştirir ve tahkikat aşamasında hangi delillerin toplanacağına karar verir.
3. Tahkikat ve Sözlü Yargılama Aşaması
Bu, davanın en uzun ve en kritik aşamasıdır. Ön incelemede belirlenen deliller toplanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları alınır. Tarafların iddialarını ispatlamaya çalıştığı bu aşama, davanın karmaşıklığına göre birden fazla celse (duruşma) sürer. Tüm deliller toplandıktan sonra, hâkim “sözlü yargılama” aşamasına geçer, taraflara son sözlerini sorar ve nihai “hüküm” (karar) verilir.
İstinaf ve Temyiz Süreci: Davayı Uzatan Ek Aşamalar
Yerel Aile Mahkemesi’nin verdiği karar, davanın bittiği anlamına gelmez. Taraflardan biri, kararı haksız bulursa (örn: kusur oranını, nafaka miktarını veya tazminatı) bu karara itiraz etme hakkına sahiptir.
- İstinaf: Yerel mahkeme kararına karşı 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi’ne (İstinaf) başvurulabilir. İstinaf incelemesi, davanın türüne ve mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak 1-2 yıl sürebilir.
- Temyiz: İstinaf mahkemesinin verdiği karara karşı da (belirli şartlar varsa) Yargıtay’a “temyiz” başvurusunda bulunulabilir. Bu süreç de 1-2 yıl sürebilir.
Bu nedenle, “toplam süre” hesaplanırken, sadece yerel mahkeme süreci değil, olası İstinaf ve Temyiz süreçleri de dikkate alınmalıdır. Tüm bu süreçlerin yönetimi, çekişmeli boşanma usulü ve süreç yönetimi disiplininin bir parçasıdır.
Soru–Cevap
Çekişmeli boşanma davası en az ne kadar sürer?
Bu sorunun hukuken net bir cevabı yoktur ve “garanti süre” vermek imkansızdır. Adalet Bakanlığı’nın “hedef süre” uygulamaları olsa da (örn: 300-400 gün), bu süreler bağlayıcı değildir. En basit (az tanıklı, az delilli) bir çekişmeli dava bile, mahkemenin iş yüküne ve duruşma aralıklarına bağlı olarak yerel mahkemede 1 ila 1.5 yıl sürebilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Süreci hızlandırmanın en etkili yolu, iddialarınızı destekleyen delilleri (mesajlar, fotoğraflar, tanık listesi vb.) dava dilekçesiyle birlikte eksiksiz ve en baştan sunmaktır. Ayrıca, davayı “çekişmeli” açıp, süreç içinde karşı tarafla anlaşarak (protokol yaparak) davayı “anlaşmalı boşanmaya” çevirmek de mümkündür.
Bunun temel nedeni mahkemelerin iş yüküdür. Bir hâkimin baktığı dosya sayısı çok fazlaysa, her dosyaya ayırabileceği zaman kısıtlıdır. Bu nedenle, bir sonraki boş duruşma günü aylar sonrası olabilmektedir. Bu durum, süreci davadan bağımsız olarak uzatan en önemli faktördür.
Yerel mahkeme boşanma kararı verse bile, taraflardan biri bu kararı istinaf veya temyiz ederse, boşanma kararı “kesinleşmez”. Karar kesinleşmediği sürece taraflar hukuken evli sayılırlar, nüfus kayıtları değişmez ve (örneğin) yeniden evlenemezler. Dava, üst mahkemeden karar gelene kadar hukuken devam eder.
Sonuç
Sonuç olarak, çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer sorusunun cevabı; davanın karmaşıklığına, tarafların tutumuna, delillerin toplanma hızına, mahkemenin iş yüküne ve karara itiraz edilip edilmeyeceğine göre büyük farklılıklar gösterir. Süreç, yerel mahkemede ortalama 1.5 – 2.5 yıl sürebilirken, İstinaf ve Temyiz aşamalarıyla birlikte 3-5 yıla kadar uzayabilmektedir. Bu uzun ve yıpratıcı süreçte, hak kayıplarını önlemek ve süreci hukuki usullere uygun olarak en verimli şekilde yönetebilmek için profesyonel bir hukuki destek almak kritik önem taşır.
İletişim
Çekişmeli boşanma davanızın süreci, aşamaları ve dosyanızın en hızlı şekilde ilerlemesi için hukuki strateji belirlenmesi konusunda, deneyimli ekibimizle yanınızdayız. Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014