Boşanma süreci, eşler arasındaki hukuki bağı sonlandırsa da ebeveyn ile çocuk arasındaki bağı ortadan kaldırmaz. Velayet hakkı anneye verildiğinde, babanın çocukla görüşme, onunla vakit geçirme ve babalık duygusunu tatmin etme hakkı, “Kişisel İlişki Tesisi” adı altında kanunla güvence altına alınmıştır. Ancak bu görüşme süreleri rastgele belirlenmez. Boşanan baba çocuğunu ne zaman görebilir sorusu, çocuğun yaşına, eğitim durumuna ve üstün yararına göre mahkemece belirlenen standartlara göre yanıtlanır. Bu süreçte velayet davaları kapsamında verilen kararların uygulanabilir ve sürdürülebilir olması esastır.
Kişisel İlişki Tesisi Nedir ve Nasıl Belirlenir?
Kişisel ilişki, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin (genellikle babanın), çocuğuyla belirli zaman dilimlerinde görüşmesini sağlayan hukuki bir haktır. Bu hak, sadece babanın değil, aynı zamanda çocuğun da babasıyla bağ kurma hakkıdır.
Mahkeme, görüşme sürelerini belirlerken şu kriterleri dikkate alır:
- Çocuğun yaşı ve fiziksel ihtiyaçları (Anne sütü emiyor mu?).
- Çocuğun okul ve kurs programı.
- Babanın yaşadığı şehir (Aynı şehirde mi, farklı şehirde mi?).
- Çocuğun sağlık durumu.
Temel amaç, babanın çocukla kaliteli zaman geçirmesi ancak çocuğun düzeninin de bozulmamasıdır. Bu denge, Türk Medeni Kanunu ile korunmuştur.
Türk Medeni Kanunu Madde 182 düzenlemesi şu şekildedir:
Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.
Bu madde uyarınca hakim, tarafların taleplerini dinler ancak son kararı verirken “çocuğun üstün yararını” gözetir.
Standart Görüşme Süreleri ve Yargıtay Uygulamaları
Kanunda kesin bir “saat” veya “gün” çizelgesi yoktur; ancak Yargıtay’ın yıllar içinde oturttuğu ve Aile Mahkemelerinin genel olarak uyguladığı standart bir takvim mevcuttur. Boşanan baba çocuğunu ne zaman görebilir sorusunun cevabı genellikle şu şablona göre şekillenir:
Hafta Sonu Görüşmeleri
Genel uygulama, ayın belirli haftalarında hafta sonu görüşüdür. Genellikle ayın 1. ve 3. haftası (veya 2. ve 4. haftası) Cumartesi sabah 10:00’dan, Pazar akşamı 17:00’ye kadar “yatılı” görüş hakkı verilir. Ancak çocuk çok küçükse (0-3 yaş), yatılı görüş yerine günübirlik (sabah alıp akşam bırakma) görüş verilebilir.
Dini Bayramlar ve Özel Günler
Dini bayramlar (Ramazan ve Kurban Bayramı) genellikle ebeveynler arasında dönüşümlü olarak paylaştırılır. Örneğin; Ramazan Bayramı’nın 2. günü babada, Kurban Bayramı’nın 2. günü annede olacak şekilde düzenlenir. Her yıl bu döngü değişebilir. Babalar Günü’nde ise çocuğun o hafta sonu babada olup olmadığına bakılmaksızın, o gün babayla görüşmesi sağlanır.
Yarıyıl ve Yaz Tatili
Çocuğun okul çağına gelmesiyle birlikte tatil görüşmeleri önem kazanır.
- Yarıyıl Tatili: Genellikle sömestr tatilinin bir haftası (7 gün) babaya verilir.
- Yaz Tatili: Temmuz veya Ağustos aylarında, çocuğun yaşına göre 15 gün ile 1 ay arasında kesintisiz yatılı görüş hakkı tanınır. Bu süre, babanın çocukla uzun soluklu tatil yapabilmesi ve bağlarını güçlendirmesi için kritiktir.
Yaş Gruplarına Göre Görüşme Düzenlemeleri
Çocuğun yaşı, kişisel ilişkinin “yatılı” olup olmayacağını belirleyen en önemli faktördür.
- 0-3 Yaş Dönemi: Çocuk anne bakımına ve şefkatine (özellikle anne sütüne) muhtaç olduğu için genellikle yatılı görüş verilmez. Görüşler ayın belirli günlerinde, birkaç saatlik sürelerle (Örn: Cumartesi 10:00 – 16:00 arası) sınırlandırılabilir.
- 3-6 Yaş Dönemi: Çocuk yavaş yavaş anneden ayrışmaya başlar. Bu dönemde mahkeme, çocuğun psikolojik durumuna göre kısa süreli yatılı görüşlere (bir gece) izin verebilir.
- Okul Çağı (7+ Yaş): Çocuğun kendini ifade edebildiği bu dönemde, standart yatılı görüşler (hafta sonu, sömestr, yaz tatili) tam olarak uygulanmaya başlar.
Görüşme Hakkının Engellenmesi Durumu
Mahkeme kararına rağmen annenin çocuğu göstermemesi, ne yazık ki sık karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda baba, elindeki mahkeme ilamı ile İcra Müdürlüğü’ne başvurarak “Çocuk Teslimi” talebinde bulunabilir. Eğer anne, haklı bir sebep olmaksızın kararı sürekli ihlal eder ve çocuğu göstermezse, bu durum velayetin değiştirilmesi sebebi dahi sayılabilir. Ayrıca, çocuğu göstermeyen taraf hakkında disiplin hapsi gibi yaptırımlar da gündeme gelebilir. Bu tür kriz anlarında, babanın fevri davranmayıp hukuki yollara başvurması, kişisel ilişki kararının ihlali durumunda haklılığını koruması açısından önemlidir.
Soru-Cevap
Baba çocuğu istediği zaman görebilir mi?
Hayır, göremez. Boşanan baba, sadece mahkeme kararında belirtilen gün ve saatlerde çocuğunu görme hakkına sahiptir. Bunun dışındaki zamanlarda görüşme, tamamen velayet sahibi annenin rızasına ve inisiyatifine bağlıdır. Hukuki bir zorunluluk yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Eğer çocuk “idrak çağında” (genellikle 8-9 yaş ve üzeri) ise ve pedagog eşliğinde babayla görüşmek istemediğini beyan ederse, mahkeme bu talebi dikkate alabilir. Ancak küçük çocukların “gitmek istemiyorum” demesi, genellikle annenin etkisi (ebeveyn yabancılaştırması) olarak değerlendirilir ve görüşme devam ettirilir.
Evet, görebilir. Nafaka borcu ile kişisel ilişki hakkı birbirinden tamamen bağımsızdır. Baba nafakayı ödemese bile çocuğu görme hakkı elinden alınamaz; nafaka için ayrı bir icra takibi yapılır.
Yargıtay uygulamalarında kesin bir kural olmamakla birlikte, genellikle çocuğun anne bakımına mutlak muhtaçlığının azaldığı 3 yaşından itibaren kademeli olarak yatılı görüşlere izin verilmektedir. Tam anlamıyla yatılı düzen (hafta sonu) genellikle okul çağıyla başlar.
Mesafenin uzak olduğu durumlarda hafta sonu görüşleri (yol yorgunluğu nedeniyle) azaltılabilir (Örn: Ayda bir hafta sonu). Buna karşılık, yaz tatili ve sömestr tatilindeki toplu görüşme süreleri daha uzun tutularak denge sağlanır.
Sonuç
Boşanan babanın çocukla görüşme takvimi, ebeveynlerin isteklerinden ziyade çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimi gözetilerek hazırlanır. Amaç, çocuğun her iki ebeveynin sevgisinden mahrum kalmadan büyümesidir. Mahkemece belirlenen bu süreler asgari sürelerdir; ebeveynler anlaşarak bu süreleri diledikleri gibi genişletebilirler. Ancak anlaşmazlık durumunda mahkeme ilamı devreye girer. Kararın uygulanmaması veya çocuğun gösterilmemesi gibi durumlarda, kişisel ilişki tesisi konusundaki yasal haklarınızı kullanmak ve süreci doğru yönetmek için uzman desteği almak önemlidir.
İletişim
Velayet davası sonrası çocukla kişisel ilişki kurulması, görüşme sürelerinin düzenlenmesi ve çocuğun gösterilmemesi gibi sorunlarda, deneyimli ekibimizle yanınızdayız.
Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800
Telefon: 0546 646 70 14
WhatsApp: https://wa.me/905466467014