Evlilik birliğini temelden sarsan ve devamını imkansız kılan durumlar, boşanma davalarının temelini oluşturur. Hukuk sistemimizde bu durumlar genel ve özel boşanma sebepleri olarak iki ana kategoride incelenir. Genel sebepler, evlilik birliğinin sürdürülmesinin beklenemeyeceği her türlü durumu kapsarken, özel boşanma sebepleri kanunda açıkça ve sınırlı olarak sayılmış ağır durumlardır. Bu ağır kusur halleri, evliliğin devamını bir taraf için katlanılmaz hale getiren, ispatı halinde hakimin takdir yetkisini ortadan kaldıran ve boşanma kararını zorunlu kılan fiillerdir.

Boşanma sürecinin en karmaşık ve hassas konularından biri olan bu ağır kusur hallerinin doğru tespit edilmesi, hukuki sürecin seyri açısından kritik öneme sahiptir. Bu rehberde, kanunda tanımlanan bu spesifik durumları ve bağlı oldukları süreçleri detaylıca ele alacağız. Bu konular, tüm çekişmeli boşanma davaları sürecinin önemli bir parçasını oluşturur.

Türk Medeni Kanunu, belirli fiilleri evlilik birliği için o kadar yıkıcı kabul etmiştir ki, bu fiillerin varlığı halinde diğer eşten evliliğe devam etmesi beklenemez. Bu özel boşanma sebepleri, diğer eş için boşanma davası açma hakkı doğurur ve bu fiillerin ispatlanması, davanın kabulü için yeterlidir.

Özel Sebeplerin Hukuki Dayanağı

Kanun koyucu, evlilik birliğine yönelik bazı ağır saldırıları özel olarak düzenlemiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 161. maddesi zinayı, 162. maddesi hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışı, 163. maddesi suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürmeyi ve 164. maddesi ise terki düzenlemiştir.

Aşağıdaki ilgili kanun maddeleri, bu özel boşanma sebepleri için yasal çerçeveyi çizmektedir. Örneğin, Türk Medeni Kanunu Madde 162 bu durumu net bir şekilde tanımlar:

Eşlerden her biri, diğer eş tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir.

Davaya hakkı olan eşin, boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Affeden tarafın dava hakkı yoktur.

Bu madde, fiziksel ve psikolojik şiddetin en ağır hallerini boşanma için mutlak bir sebep olarak kabul etmektedir.

Hayata Kast, Pek Kötü Muamele ve Onur Kırıcı Davranışlar

Hayata kast, bir eşin diğer eşin yaşamına son verme niyetini açıkça ortaya koyan eylemleridir. Pek kötü muamele ise, eşin vücut bütünlüğüne veya sağlığına yönelik ciddi saldırıları (örneğin, sürekli fiziksel şiddet) ifade eder. Bu durum, şiddet nedeniyle boşanma davaları için temel bir dayanaktır. Onur kırıcı davranışlar ise, eşin toplum içindeki saygınlığını ağır şekilde zedeleyen sözlü veya fiili saldırılardır. Örneğin, eşe ve ailesine hakaret boşanma sebebi midir sorusu, bu kapsamda değerlendirilen yaygın durumlardan biridir.

Bu tür ağır fiiller, evlilik birliğini onarılamaz bir şekilde zedeler. Hayata kast, kötü muamele ve onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma davası açıldığında, bu eylemlerin varlığının kanıtlanması boşanma kararı için yeterlidir.

Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme

Evlilik birliğinin taraflardan beklediği temel yükümlülüklerden biri de toplumsal saygınlığa uygun bir yaşam sürmektir. Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi (örneğin, hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suç nedeniyle boşanma davası açmayı gerektiren fiiller) veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi (örneğin, sürekli olarak toplumun ahlak anlayışına aykırı bir yaşam tarzını benimsemesi), diğer eş için evliliği çekilmez hale getirebilir.

Bu durumda, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma davaları açılabilir. Ancak, bu tür davalarda önemli bir detay, işlenen suçun veya sürülen hayat tarzının diğer eş için birlikte yaşamayı imkansız kılmasıdır. Bu nedenlere dayanarak dava açılırken, suç işleme ve haysiyetsiz hayatın boşanma sebebi olarak ispat yükü davacı tarafta olacaktır.

Terk Sebebiyle Boşanma Davası

Terk, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmesi veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmemesidir. Terk fiilinin özel bir boşanma sebebi sayılabilmesi için belirli şartların oluşması gerekir.

Bu şartlar, terk süresinin en az altı ay devam etmiş olması ve terk eden eşe mahkeme veya noter aracılığıyla “eve dön” ihtarının yapılmış olmasına rağmen eşin dönmemiş olmasıdır. Bu prosedür tamamlandığında, terk nedeniyle boşanma davaları açılabilir ve bu durum, özel bir boşanma nedeni olarak kabul edilir.

Özel Sebepler Kapsamında Değerlendirilen Diğer Durumlar

Yukarıda sayılan ana başlıklar dışında, bazı fiiller de nitelikleri gereği özel boşanma sebepleri kapsamında veya onlara yakın ağırlıkta değerlendirilebilir. Örneğin, evlilik birliğinin temelini oluşturan sadakat yükümlülüğünün ihlali bu durumlardan biridir.

Bununla birlikte, cinsel sorunlar sebebi ile boşanma davası açmak gibi durumlar, genellikle evlilik birliğinin temelden sarsılması (genel sebep) kapsamında ele alınsa da, bazı durumlarda özel sebeplerin koşullarını (örneğin onur kırıcı davranış) oluşturabilir. Bu tür hassas konuların hukuki olarak doğru sınıflandırılması, davanın başarısı için kritik öneme sahiptir.

Özel Sebeplerde İspat Yükü ve Deliller

Özel boşanma sebeplerine dayalı davalarda, iddia edilen fiilin (hayata kast, terk, suç işleme vb.) gerçekleştiğini ispat etme sorumluluğu davacı eşe aittir. Bu noktada, davanın seyri, çekişmeli boşanmada ispat yükü, deliller ve tanık beyanları kurallarına sıkı sıkıya bağlıdır. İspat, tanık beyanları, adli tıp raporları, kolluk kuvveti kayıtları veya diğer yasal delillerle sağlanabilir.

Bu ağır iddiaların kanıtlanması, davanın temelini oluşturur. Öte yandan, genel boşanma sebepleri ve evlilik birliğinin temelden sarsılması durumlarında ise, hakimin kusur değerlendirmesi ve evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğine dair takdir yetkisi daha geniştir. Özel sebeplerde ise fiil ispatlandığında, kusur aranmaksızın boşanmaya karar verilir.

Sonuç

Özel boşanma sebepleri, Türk Medeni Kanunu’nda ağır kusur halleri olarak tanımlanan ve ispatlandığı takdirde boşanmayı zorunlu kılan spesifik durumlardır. Hayata kast, pek kötü muamele, onur kırıcı davranış, suç işleme, haysiyetsiz hayat sürme ve terk gibi fiiller bu kapsama girer. Bu tür davalar, ciddi iddialar ve katı ispat kuralları içerdiğinden, sürecin mutlaka alanında uzman bir hukukçu ile yönetilmesi gerekir. Doğru hukuki strateji, hak kayıplarının önlenmesi için hayati önem taşır.

İletişim

Özel boşanma sebepleri gibi karmaşık ve hassas hukuki süreçler hakkında destek almak için deneyimli ekibimizle yanınızdayız.

Avukat Tülin Babaoğlan Yılmaz’dan profesyonel hukuki dançışmanlık ve dava takibi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Adres: Maidan İş ve Yaşam Merkezi C-112, Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı No: 4, Çankaya / Ankara, 06800

Telefon: 0546 646 70 14

WhatsApp: https://wa.me/905466467014